Thiên thần hộ mệnh

[wallcoo.com]_toread_img_L28

Thiên thần hộ mệnh
 Truyện thơ

Viết về Nguyễn Sơn Lâm
Thị x• Uông Bí
Tỉnh Quảng Ninh
Khởi thảo
Xuân Đinh Hợi – 2007
Bùi Thiện Toại
Hội Văn học nghệ thuật
Ninh Bình

Sinh thành cùng hội trăm năm
Hơn nhau cái đức, cái tâm, cái tài.
Nếu so dáng vóc, hình hài,
Dễ gì khuyết tật hơn ai bình thường?
Mà nay chuyện đ• tỏ tường,
Phải chăng cái óc lập trường đó thôi?
Núi cao đừng ngóng thang trời
Trời đâu nỡ phụ con người dám leo
Con người bất hạnh không kêu
Sau lưng, trước mặt dẫu nhiều chông gai
Mặc ai họ ngại đường dài
Trông chờ, ỉ lại, vươn vai nửa vời
Mình đi, đi đến tận nơi
ắt là quả ngọt, hoa tươi sẽ cầm…
Đó là chuyện Nguyễn Sơn Lâm
Từ trong “bể khổ” biến tâm thành tài
*
* *
Vào sân bệnh viện hôm nay
Khác đâu sân bóng những ngày giao lưu
Chiều chiều gió biển hiu hiu
Càng yêu đất mỏ, càng yêu “nước nguồn”

Yêu anh cầu thủ “tý hon”
Tay đưa nạng, đẩy bóng tròn thay chân
Mà sao đẹp đến tuyệt trần
Người xem, xem m•i ngàn lần vẫn xem
Xem chàng cầu thủ tật nguyền
Vẫn yêu đời, vẫn vươn lên ngang tầm…
Mọi người theo dõi chăm chăm
Nhìn Lâm giơ nạng, ngắm Lâm lò dò
Kìa Lâm hất chuẩn không ngờ
Mắt theo trái bóng vù vù trên không
Đúng ngay điểm ngắm của Hùng
Nghểnh đầu, đội bạn cũng tung lưới rồi
Vỗ tay, vỗ m•i không ngơi
Một không! Đội nó thắng rồi, hoan hô!
Bác Thành nhanh nhảu, trầm trồ
Bế Lâm lên, tiếng reo hò càng ngân!
Những người chăm sóc bệnh nhân
Nào kem, nào kẹo dành phần động viên
Lửa lòng xúc động càng nhen
Bác Thành bỏ túi mười nghìn cho Lâm
Không, không, dứt khoát không cầm
Tay Lâm rụt lại, mắt Lâm đỏ ngầu
Bác ơi, h•y cất đi mau
Thể thao, thể dục phải đâu ăn mày?

Bác liền hiểu ý nói ngay
Gọi là bồi dưỡng đội này, cháu ơi!
Nhưng Lâm nghiêm nghị trả lời
Vui vì rèn luyện, đâu vui vì tiền?
Bà con xiết đỗi ngạc nhiên
Con nhà gia giáo, thói quen ngoan cường
Nạng đưa bóng đẹp lạ thường
Ngây thơ mà chẳng tơ vương tư tình!
Bọn trẻ rằng: nhận đi anh
Đó là lòng tốt bác Thành dành cho
Nể lời chẳng thể đắn đo
Lâm đành phải nhận, dẫu cho ngượng ngùng
Ai ai cũng phải lạ lùng
Chúng mê bóng đá, cơm không mê bằng!
Thú vui như vớ được vàng
Tối mò, trưa chặt sẵn sàng bám sân
Bác già bảo vệ cằn nhằn
Bởi trong, ngoài viện bệnh nhân ra vào
Là nơi không thể ồn ào
Sân đem đá bóng, lẽ nào làm thinh?
Nhưng bệnh nhân lại đồng tình
Thích Lâm biểu diễn thủ thành mà xem
Say nghề hơn cả bố Miền
Có đôi nạng gỗ như thêm sức thần!

Chiều chiều Lâm đ• vào sân
Anh Nam, anh Hải tần ngần chờ em…
Ng• rồi, ng• lại đứng lên
Viện khâu sáu bảy mũi kim xá gì…
Lâm nay đ• rạn, đ• lì
Đau rồi, đau nữa sợ gì đau hơn!
“Gan không núng, chí không sờn”
Sao đành thua bọn trẻ con vùng này?
Chúng càng bái phục từ đây
Tôn làm đội trưởng tràn đầy sức xuân.
Khi Lâm dẫn đội đến gần,
Hàng trăm con mắt trong sân sáng ngời:
“Thiên thần hộ mệnh” đây rồi
Như đoàn quân nhí của thời “Cờ lau”
Đôi lần khiến mẹ càu nhàu:
Con ơi, tiền mẹ có đâu đ• thừa?
Bóng thì cả đội phải mua
Tại sao đá hỏng lại chờ mình con?
Lâm nghe, dạ cũng bồn chồn
So đo bổ bán con buồn, mẹ ơi,
Là anh của bọn nó rồi
Đáng bao nhiêu, phải chia bôi, góp dồn?
Thôi thì tất cả vì con
Dẫu là mẹ phải nhon bòn, chắt chiu.

Biết rằng vào những chiều chiều
Bà con cô bác có nhiều động viên,
Nào kem, nào bánh, nào tiền
Thấy Lâm khẳng khái mẹ thêm tự hào.
*
* *
Nhìn Lâm mẹ nhớ hôm nào
Đường vào bệnh viện ngạt ngào màu xanh
Tiết thu se lạnh, nắng hanh
Giữa vùng Uông Bí – Quảng Ninh trập trùng
Tiếng “còi ủ” rộn không trung
Tan tầm đi dưới bóng lồng hàng cây
Bệnh viện Thuỵ Điển là đây
“Lương y từ mẫu” nơi này cậy tin
Nhất là anh Nguyễn Văn Miền
Bao năm xông xáo trận tiền lập công
Một chân gửi lại thành đồng
Tám phần mười sức góp cùng tiền phương,
Nay về gẫn gũi quê hương
Trại thương binh nặng bốn phương một nhà!
Gia đình chẳng muốn rời xa,
Vợ ngoan từng nhớ, mẹ già từng mong!
Bao năm ấp ủ trong lòng,
Nước non hết giặc miễn trông thấy người!

Được nghe tiếng nói, giọng cười
Ví bằng nâng giấc, hầu nuôi trọn đời.
*
* *
Xum vầy ấm cúng, yên vui
Anh hằng mơ ước cho đời mai sau
Đ• rằng mẹ khổ, cha đau
Mong hai con được lớn mau nên người…
Nào hay bé Hải ra đời
Ba năm chẳng nói, chẳng cười trơ trơ!
“Có vàng, vàng chẳng biết phô
Có con, con nói trầm trồ mẹ nghe!
Nỗi niềm nôn nóng, tái tê
Mong sinh đứa khác mai kia cậy nhờ…
*
* *
Buồng sinh vắng lặng như tờ
Nhòm qua khung cửa đợi chờ rủi may,
Cô y tá ẵm trên tay
Thằng cu bụ bẫm nặng đầy ba cân
Là người đồng nghiệp rất thân
Cô trêu: Hết “Chuẩn” còn cần con trai?
Nhìn Lâm rạng rỡ tương lai
Chị Hiền được thể: Con trai mới đành

Để sau khỏi khổ như mình
Mỗi lần “Vượt cạn” tử sinh chắc nào?…
Bố Miền chống nạng bước vào
Khi ông bà ngoại biết bao vui mừng
Anh ôm con chặt trong lòng:
Chúa Sơn Lâm, bố ước mong đây rồi!
Mất chân, sức chẳng phục hồi
Thân này những tưởng cuộc đời bỏ đi!
Giống cha như đúc khác chi
Lại là cầu thủ, lại mê chân giầy…!
Tết nào bằng cái hôm nay
Lòng như hoa nở tràn đầy sắc xuân!
*
* *
Đâu ngờ chăm bẵm hàng năm
Người Lâm vẫn yếu, chân Lâm vẫn mềm
Mặc dù mẹ vẫn đứng bên
Tênh tênh con bước, bước lên sợ gì?
Mẹ dìu tập đứng, tập đi
Chiều thì mong tối, tối thì mong mai
Mong ngày, mong tháng, mong hoài
ôi thôi! Trời lại tra tai nữa rồi!
Nhìn con, mẹ lạnh điếng người,
Khi Lâm khuỵu xuống lặng ngồi hắt hiu

Chân khoằm như quả chuối tiêu
Giật mình, hoảng hốt mẹ kêu n•o nề!
Đang ngồi cặm cụi sửa xe,
Vá săm cho khách, tai nghe lạ kỳ
Buông lơi mỏ lết, cờ lê
Quên hoài cả những đồ nghề chung quanh
Bố ngồi như kẻ tội tình:
Trời! dây oan lại buộc mình, chưa tha
Nhỏ đà côi cút mẹ cha
Lần hồi, lam lũ sương pha, nắng đày
Nên vào bộ đội sau này
Ông không để nghỉ chân tay lúc nào,
Tháo ra rồi lại lắp vào,
Cái nghề cơ khí ông nào kém chi?
Từ khu điều dưỡng trở về
Đồng lương thương tật sao chi cho vừa?
Người qua, khách lại bốn mùa
Đường vào bệnh viện tối trưa ít gì…
Ông liền mở hiệu sửa xe
Cái nghề tỷ mẩn chỉ vì vợ con.
Sơn Lâm sức kiệt, thân mòn,
Đôi chân quặt quẹo nhìn con sao đành!
Từng xu nhon nhặt để dành
Mong sao con khỏi, con lành là may!

Có tiền ông bảo vợ ngay:
Bà lang nổi tiếng vùng này tìm xem
Nắn gân, bó khớp cho liền
Gặp thày, gặp thuốc, trời đền công ta…
*
* *
Bà Lang nắm bóp, xuê xoa
Lâm đau rẫy nẩy, kêu la quá trời!
Như bà tiên nở nụ cười,
Bà thương cháu lắm, nào… vui lên mà…
Không, không bà bỏ cháu ra
Lâm kêu đau ít, mẹ cha đau nhiều
Biết bao sớm sớm, chiều chiều
Trên xe đạp chậm, mẹ đèo con đi
Lâm càng đau đớn, ủ ê
Mẹ càng nước mắt dầm dề: mưa tuôn.
Bóc bao quả trứng chăm con
Bấy nhiều lần, mẹ nỉ non van nài
Bà lang rằng: cái chị này
Con chưa đau, mẹ đau thay, kiểu gì?
Bấy nhiêu ngày tháng đi về
Bệnh tình Lâm vẫn chẳng hề giảm thuyên.
*
* *

Thôi thì bệnh viện kề bên,
Mẹ là hộ lý, ngày đêm ngại gì?
Bố bàn cho đến khoa nhi
Chữa quanh nơi nọ, nơi kia hại tiền!
Ai ngờ từ phút đầu tiên
Bấy nhiêu hy vọng trở nên vô hình!
Các y, bác sĩ hết mình
Khám đi, chụp lại tận tình vì Lâm.
Đột nhiên như mũi kim châm,
Trái tim bố mẹ nát bầm, đau thương!
Lâm đà mang bệnh lo•ng xương
Bởi chứng chất độc chiến trường: da cam!
Bó băng vô hiệu hoàn toàn
Ai gây m•i cảnh phũ phàng chưa thôi!
Góc giường ông rũ rượi ngồi
Mắt nhìn sâu hoẳm trách trời, than thân!
Thật là tạo hoá bất nhân,
Chẳng thà ông được gửi thân chiến trường
Như ngày đạn xé thịt xương,
Khói mờ trong mắt, lửa chườm ngoài da
Bạn bè, đồng đội xót xa
Nghĩ giờ phút ấy ông qua đời rồi.
Đang là nấm cỏ trên đồi,
Có đâu trở lại thành người hôm nay?

Đ• từ cõi chết về đây,
Sao còn chồng chất đắng cay cho đời?
Giá ông là Liệt sỹ rồi
Vợ con hưởng thụ đền bồi, hoá hay!
*
* *
Suốt ngày bồng bế trên tay
Mẹ là thày thuốc chữa ngay tại nhà.
Khi cần đi lại gần xa,
Mẹ lai thật chậm sợ là Lâm đau.
Chỗ nào khấp khểnh xuống mau
Dắt xe, chẳng kể bao lâu đến nhà!
Lâm đau từ tuỷ đến da,
Đôi chân giá buốt như là băng tan.
Nhưng toàn cơ thể nóng ran,
Quạt liền tay, dám phàn nàn cùng ai?
Quạt ngơi, Lâm khóc la hoài
Đêm thanh tịch mịch rầu tai xóm giềng
Mỗi lần giấc ngủ không yên
Tránh sao bố mượn “ma men” nổi khùng.
Cầm dao phá chặt lung tung
Mẹ con cuống quýt bế bồng ra sân…!
Hò con, giọng mẹ nhọc nhằn
Cứu ngay cái quạt rất cần cho Lâm.

Kẻo rồi bức sốt, tối tăm,
Khổ thân em, có yên nằm được sao?
Bỗng tình mẫu tử dâng cao,
Nam quên run sợ, lao vào kịp ngay
Ôm liền chiếc quạt trên tay
Chạy ra, mặc bố tỉnh say: la hò!
Chỉ là “con cóc Liên Xô”
Mà tài sản quý bốn mùa của Lâm!
*
* *
Lâm dù đau nhức quanh năm,
Vẫn thản nhiên chẳng quan tâm đến mình.
Vẫn luôn lo lắng gia đình,
Bố nay là một thương binh nặng rồi
Đ• không giúp mẹ thì thôi
Vết thương tái phát, trở trời nhức đau!
Lên cơn, còn biết gì đâu?
Lại hành hạ mẹ bấy lâu phũ phàng!
Mẹ Hiền trăm nỗi lo toan
Hầu con, hầu bố muôn vàn gian truân!
Mẹ xin chế độ một lần
Trở về tận dụng đám sân, vỉa hè
Xin làm dịch vụ coi xe
Bên đường bệnh viện khách đi lại nhiều.

Chẳng riêng buổi sớm, buổi chiều,
Ban đầu khách cũng gửi nhiều qua đêm.
Càng làm cho mẹ vui thêm
Nguồn thu nhập chính tạm yên chi dùng!
Xe nhiều cũng khó dõi trông
Trách sao sơ xuất bởi lòng kẻ tham,
Nhằm khi đông khách, bận hàng
Bỏ xe xấu lại, lấy càn xe nghiêm.
Anh Nam còn biết giữ gìn,
Còn như anh Hải nỗi niềm vô tâm
Cũng cùng chất độc da cam
Tính tình chậm chạp, bất an tinh thần
Thấy người trả vé là cầm
Biết chi tốt xấu, ai nhầm, ai tham?
Mấy lần vài triệu đền oan,
Chiếc xe Nhật của khách hàng bị thay!
Thế là hàng tháng sở xoay
Hớ hênh chốc lát đi bay nắm tiền!
Và, rồi quy định phải nghiêm
Xe ai mất vé, đưa tiền nộp ngay,
Hai mươi ngàn bạc trao tay
Để in vé mới, cũ thay huỷ liền…
Nhưng rồi Lâm lại cả tin,
Thấy ai ngặt nghẽo van xin thương tình,

Con trông dáng vẻ hiền lành
Phạt tiền bác ấy, không đành mẹ ơi!
Nể con nên mẹ đành thôi
“Ba năm kiếm củi, siêu toi một giờ”
Khách đi, mẹ mới thì thồ:
Con ơi đâu biết ai ngờ, ai tin?
Vậy khi họ bắt mình đền
Không mang lòng tốt con xin cho nhà?
Nghe xong, Lâm chỉ cười xoà:
Con thường vẫn nghĩ người ta như mình!
Thôi, tha cho họ tội tình
Cũng là cái phúc để dành, mẹ ơi!
Mai con đỗ đại học rồi
Con làm giám đốc, con nuôi mẹ mà…
Tin con, nể tính thật thà
Mẹ rằng: đại học chắc là còn lâu,
Chi bằng muốn có tiền mau
Sắm ngay cái bị ra đầu chợ phiên.
Mẹ con kể lể, kêu xin
ắt nhiều người tốt họ nhìn, họ cho!
Lâm liền giẫy nảy la hò
Tưởng bà Lang những lúc vừa nắn chân,
Không không con hứa ngàn lần
Chẳng bao giờ chịu làm thân ăn mày!

Con thề học giỏi từ nay
Sẽ làm giám đốc mai ngày mẹ coi…
Trêu Lâm, mẹ lại mỉm cười:
Có tiền, con lại cho người vợ yêu
Còn đâu đến lượt mẹ tiêu
Lâm nghe ra, biết là trêu mình rồi.
Còn lâu, khi mẹ qua đời,
Có tiền mới để cho người vợ tiêu…
Lòng bà nhẹ nhõm đi nhiều,
Bố Miền mà có được điều như Lâm.
Đau buồn nén chịu trong tâm
Để cho nhà được tháng năm yên hoà…
*
* *
Mâm cơm vừa mới dọn ra
Như “Tằm ăn sức” chốc đà sạch sanh
Nhìn con kham khổ sao đành
Dẫu là lòng mẹ đ• dành cả cho…
Như bà hàng xóm tò mò:
Bát dưa xào, đĩa cá khô cả đời?
Mở hàng bán thịt lâu rồi
Mà chưa mua giúp cho tôi một lần?
Mẹ Lâm ngượng nghịu phân trần
Của không ngon, mới đến lần đông con.

Thôi thì lấy đói làm ngon,
Đợi cho con cháu lớn khôn sau này…
Được bà hàng xóm nói ngay:
Cũng mừng cho chị sở xoay tảo tần,
Mai kia các cháu lớn dần,
Cửa nhà thì h•y tính phần sửa sang.
Chị em bầu bạn, quán hàng
Giúp nhau trong lúc nhỡ nhàng, đừng lo…
*
* *
Sớm ra dậy trước bốn giờ,
Lam làm, lo liệu dám nhờ ai đâu.
Nấu ăn, thu trước, dọn sau,
Gọi đàn con dậy, bảo nhau học bài.
Trong khi bố vẫn ngủ hoài
Dậy là quát nạt chẳng sai bữa nào!
“Chúng mày muốn chết hay sao
Dám vào mâm trước khi tao chưa ngồi?”
Đến nay hơn chục năm trời
Ngày nào mẹ được nghỉ ngơi một lần?
Sáng nào được tí gì ăn,
Hầu xong, tất tưởi lại lăn đi làm!
Cảnh tình tạo hoá đa đoan
Bạn bè thương hại biết làm gì đâu?

Chỉ lo áp huyết tụt mau
Miếng mỳ, quả chuối cho nhau đỡ lòng!
“Có chân sao bước khỏi vòng
Trưa về, việc rối bòng bong vẫn là…
Ngồi mâm, bưng bát cho qua
Bụng còn lo nỗi chiều tà, sương buông
Lại như vệ sĩ gác đường
Đón chồng với cả tình thương nỗi phiền.
Đ• rằng ăn chẳng được yên,
Tránh sao giấc ngủ đêm đêm chẳng lành!
Hò mua phở phải cho nhanh
Nửa đêm, gà gáy cũng đành ra đi.
Đứng ngoài cửa quán năn nì,
Chủ hàng thức giấc: nể vì chị thôi.
Lại hò: dậy bật đèn soi
Trong khi chị vẫn lặng ngồi buồn tênh!
Trực hoài bên hố vệ sinh
Đợi cho bằng được khi anh trở vào.
Lại hò: đấm bóp cho tao,
Dẫu là giấc ngủ chị nào có mong!
Chẳng may ngủ gật chợp mòng,
Tưởng chừng trời đánh đến cong xương sườn
Chân lành anh đạp chẳng thương
Ngóp ngoi bò dậy ai tường, kêu ai?

Khi chồng đ• ngủ giấc dài
Thiếp đi, mệt lả sóng xoài qua đêm!
Bốn giờ, cái giấc thành quen
Lại bao nặng nhọc chất lên vai gầy…
Có lần rượu uống quá say,
Miệng kêu nhạt thếch, phở này không ngon.
Bớt tiền ông cứ liệu hồn,
Dang tay hất bát, miệng luôn cằu nhàu.
Thế là ngay sáng hôm sau,
Chị lau cánh cửa, chị lau nền nhà.
Cắn răng, bấm bụng cho qua,
Mong chồng tỉnh rượu lân la phân trần.
Nhưng rồi số vẫn hại thân
Trăm lần chịu nhục, ngàn lần chịu đau
Vẫn rằng tủi cực bấy lâu
Xét suy cho kỹ, lỗi đâu tại chồng?
Tại bom đạn giặc tàn hung
Tim đau, xương nhức, hoá khùng, hoá điên
Tại người buôn chất “ma men”
Khiến anh bất tỉnh gây thêm tội tình
Bao lần “thập tử nhất sinh”
Định liều thân, nghĩ tội tình cho Lâm!
Hay vì “mẫu tử tình thâm”
Lâm như linh cảm trong tâm bồi hồi:

Lại rằng: đừng chết mẹ ơi,
Ai nuôi con học, ai người chữa chân?
Gượng cười trong nỗi băn khoăn
Con ơi, đ• có bố chăm con mà
Mắt Lâm lệ chảy chan hoà:
Con đâu cần bố, mẹ là của con
Mẹ đi, con cũng theo luôn
Mẹ càng sửng sốt khi con ngỏ lời:
Nhà bác Thanh mới tôi vôi
Mẹ con nhảy xuống lút người là xong!
Càng nghe càng xót xa lòng
Trách ai đ• vẽ cái vòng “trầm luân”
Phải chăng phận buộc, số cầm
“Thiên thần hộ mệnh” là Lâm còn gì?
*
* *
Nếu về thế giới bên kia
Mẹ con đành nhẽ cùng đi một giờ!
Tìm dây rút ở trong kho
Tháo ra chị chắp thành to, thành dài
Cầu xin “Hà bá an bài”
Khi dây oan đ• buộc hoài ngang lưng
Sơn Lâm mẹ bế đi cùng
“Diêm vương” thấu tỏ xin đừng chia phôi!

Từ nay sóng vỗ, nước trôi
Lâm trong tay mẹ suốt đời ngủ yên!
Con thường mê chuyện thần tiên
Chắc đâu ứng hiện nỗi niềm hôm nay?
Túi quần chị nhét chiếc dây
Chiếc dây đoạn tuyệt những ngày trái ngang!
Lá thư trăng trối trên bàn
Chị nhìn đọc lại những hàng chữ quen
Từ rày thân chị được yên
Mà chữ “trinh” cũng vẹn nguyên với chồng
Anh ngồi bán quán lạnh lùng
Dịu dàng chị dặn ngập ngừng, trầm ngâm:
Em đi tắm giặt cho Lâm
Cười mà lệ đẫm trong tâm dầm dề!
Bấy lâu Lâm vẫn lầm lì
Nay như linh tính điều gì chẳng hay
Bồn chồn Lâm hỏi mẹ ngay:
Con đi đâu, lạ thế này mẹ ơi?
Rằng: con nay được đi chơi
Hay con không thích, thì thôi ở nhà?
Hồn nhiên, Lâm chỉ cười xoà
Đi xa, sợ mẹ bế là mỏi tay.
Khách sạn duy nhất nơi đây
Cũng là lần cuối, hôm nay cứ vào

Gia tài còn mỗi “năm hào”
Thương con, mua phở, mẹ khao một chầu!
Đến đây ăn bữa ban đầu
Chỉ khen ngon, có hay đâu chuyện gì?
Luôn mồm giục mẹ ăn đi
Nhìn Lâm, lòng mẹ đang khi sóng cồn.
Con ăn là mẹ thấy ngon
Những lời bà ngoại, mẹ còn để tâm
Mẹ Hiền ôm chặt lấy Lâm
Con ơi, mẹ sống bấy năm trên đời
Bố Miền hành hạ đủ rồi
Từ nay mẹ quyết về nơi vĩnh hằng.
Hải tuy trí tuệ thiểu năng,
Vẫn theo anh được, kiếm ăn đầu đường
Dẫu là “liếm lá, gặm xương”
Vẫn còn người tốt, xẻ nhường mảy may!
Riêng Lâm quặt quẹo, còm gầy
Chịu sao nổi cảnh đoạ đày tháng năm
Bố nuôi thì chẳng yên tâm
Âu là mẹ phải cho Lâm đi cùng!
Bỗng như mây nước mịt mùng
Động lòng, Lâm thấy h•i hùng lạ sao?!
Cái dây đ• buộc lúc nào
Người Lâm mẹ xiết chặt vào ngang lưng

Ôi! Lâm bật giẫy, nổi khùng
Nước sông lạnh lắm, mẹ đừng mẹ ơi.
Thân còm, toát r• mồ hôi
Tiếng kêu tuyệt vọng: mẹ ơi đi về!
Cố hơi, lấy sức cưỡng ghì
Cái dây vô cảm chẳng hề buông lơi
Nguồn tình mẫu tử không vơi
Dễ gì sóng vỗ, nước trôi bạc tình?
Gỡ dây trong nỗi bất bình
Thôi con ở lại, một mình mẹ đi!
Không, không mẹ bế con về
Đi đâu cũng được, cứ gì gần xa
Nói trong nước mắt chan hoà
Con ơi, lát nữa ai qua nơi này
Thấy con vẹo vọ ngồi đây
Hỏi con, con h•y nói ngay tận tường…
Bố tôi bán quán bên đường
Ngay kề bệnh viện người thường lại qua
Rồi con năn nỉ kêu ca
Họ thương, họ sẽ bế qua bố Miền.
Lâm ôm chặt cổ mẹ Hiền
Lại càng ghì chặt, mắt nhìn mông lung
Ôm con, dứt ruột xé lòng
Dẫu nay “Kiều phải xa sông Tiền Đường”

Cầu này không thể vấn vương
Thì “đường tàu” kiếp đoạn trường là đây!
Lâm đâu hiểu được ý này,
Cứ bò lộm cộm đường ray chơi hoài…
Màn đêm chập choạng buông dài
Xa xa như có bóng ai qua cầu?
Thấy người ngồi giữa đường tàu
Nhận ra, chị mới chạy mau đến gần
Lôi ra, bực dọc phân trần…
Chết đi, mày để nợ nần cho con
Bố điên, mẹ lại không còn
Nhớ nhung khóc lóc, mỏi mòn ai thương?
Lê la xó chợ, đầu đường
Mày yên, để lại tai ương cho đời!
Chưa về bên ấy thì thôi
Đến nhà tao đ•, cho vơi nỗi sầu…
Đoàn tàu sầm sập qua mau,
Rõ là có phúc, biết đâu có phần?
Đi cho hết kiếp phong trần
Cho qua cái cảnh trầm luân đèo bòng.
Vốn là bạn học phổ thông
Chị Phòng rẽ giọt như trong một nhà:
Trời sinh cái phận đàn bà
“Đời là bể khổ, tình là dây oan”

Nhưng mà thiên hạ chan chan
Người may, kẻ rủi, thế gian vô cùng
Đừng vì oán hận với chồng
Mà cam bỏ lại lạnh lùng con thơ…
Ruột gan trăm mối vò tơ
Trong đầu như tỉnh, như mơ những gì
Bước rồi, hay đứng, hay đi
Lâm trên tay mẹ, nghĩ gì gần xa
Lặng theo cô bạn về nhà
“Thiên thần hộ mệnh” biết là đi đâu?
*
* *
Buổi chiều của cái hôm sau,
Người chồng nát rượu biết đâu giận hờn
Đi tìm xác mẹ, xác con
Theo dòng sông, sóng dập rờn mênh mang
Hỏi thăm người trực sà lan:
Hôm qua ai tựa lan can trên cầu?
Rồi thì lăn xuống sông sâu
Chắc là xác vẫn quanh đâu nơi này?
Chú ngồi thường trực nói ngay:
Chiều qua có thấy đến đây hai người
Mẹ con nức nở, sụt sùi
Thế thôi, không rõ tối rồi đi đâu!

Ông Miền dặn lại vài câu,
Nếu như chú thấy hôm sau nổi rồi,
Làm ơn chú đến gọi tôi,
Dẫu sao lòng cũng bùi ngùi, bâng khuâng.
II
* *
Thương anh thân tự lập thân,
Mồ côi cha mẹ, nhục nhằn bơ vơ,
Lại vương bom đạn kẻ thù,
Khổ đau, nhức nhối bốn mùa triền miên.
Nay hai con lại tật nguyền,
Nghĩ rằng lấy rượu giải phiền cho khuây.
Nào ngờ càng uống, càng say,
Còn đâu biết được dở hay là gì,
Nếu cần chống trả khó chi,
Bên này sung sức, bên kia bệnh tình.
Nhưng còn “Tứ đức” trong mình
Giận anh chỉ một, thương anh gấp mười.
“Tam tòng” bố đ• dạy rồi,
Dưới vầng trăng đ• thề bồi bấy lâu,
Đ• rằng sinh tử có nhau,
Giàu ăn, khó chịu, tránh đâu số trời?
Năm canh thao thức bồi hồi,
Đọc thầm từ buổi duyên trời mới se.

*
* *
Trên đường hôm ấy đang đi,
Ngồi trên xe đạp anh phi kịp liền.
Hiền ơi! Rõ tiếng gọi Hiền
Cô vừa quay lại thì Miền đến bên.
Cười duyên anh vội nói liền,
Báo cho đằng ấy một tin vui này.
Tớ đi bộ đội lần này,
Giấy báo nhập ngũ hôm nay nhận rồi.
Trời ơi! Mới bữa nọ thôi
Lá đơn anh viết, ai người được nghe?
Chỉ riêng mình được anh khoe
Mà sao giấy gọi đ• về đến tay?
Anh thì khác hẳn mọi ngày
Cười vui hớn hở tưởng nay được vàng.
Hiền nghe như chuyện mơ màng
Lâng lâng trong dạ, nhẹ nhàng thốt ra.
ô kìa, nhập ngũ thật à
To gan định bỏ người ta một mình?
Cho là tín hiệu đồng tình
Nên Miền càng thấy lòng mình vui hơn.
Phải cầm chiếc gậy Trường Sơn
Có nghe tiếng hát nước non gọi rồi?
Thôi đừng dỗi nữa mình ơi
Lên xe đi, để lái tôi đèo về…
Chị cười ngấn lệ trong mi
Lên! nhưng chớ để “tùng bê” họ cười.
Yên tâm, chỉ đạp chân thôi
Khỏi cần tay lái xem rồi ai thua?
Ngắm anh như xiếc làm trò,
Tuy cười rũ rượi nhưng lo ng• hoài.
Thôi ông m•nh chớ khoe tài
Bỏ đằng này xuống, chẳng lai thì đừng.
Phía sau thấy hẫng nửa chừng
Chân anh chống xuống, xe dừng đỗ ngang
Rõ đồ con gái nhát gan
Thôi đừng sợ nữa, mời nàng lên đây?
Về nhà tớ giúp một tay
Kẻo mà công việc hôm nay ít gì?
Chị Hiền ngoay ngoảy quay đi
Thôi đừng tưởng bở, khiến gì ai lo?
Bên đường đám cỏ non tơ,
Chiếc xe đạp bỗng bất ngờ hạ mau.
Rồi anh ngó trước, nhìn sau
Trông quanh chẳng thấy ai đâu đến gần
Bỗng nhiên như sức thiên thần
Anh ôm lấy chị, tấm thân nõn nà,

Bỏ ra, bỏ người ta ra,
Nếu không, mình sẽ kêu la đây này…
Kêu đi, có giỏi kêu ngay
Kẻo mình đi, đến mai ngày kêu sao?
Càng nghe càng thấy nghẹn ngào
Như con chim nhỏ gục vào vai anh.
Đường quê se lạnh, nắng hanh,
Bên nhau như bóng với hình sánh đôi.
Chiếc xe anh dắt, anh lôi,
Mặc cho con mắt mọi người nhìn theo.
Bấy ngày trộm dấu, thầm yêu,
Bao nhiêu thương nhớ, bấy nhiêu giận hờn.
*
* *
Năm bảy mươi (1970) nhớ tỏ tường
Từ khi rời ghế nhà trường cấp hai,
Mới chừng mười bảy không sai
Hẹn xây mộng ước tương lai tươi hồng…
*
* *
Về nhà, bố đ• đứng trông
Tuổi già như đợi, như mong từng ngày.
Phủ đầu ông hỏi Hiền ngay
Sao rồi, kết quả hôm nay thế nào?
Ngượng ngùng cô chẳng đáp sao,
Vội lau nước mắt chạy vào bếp mau.
Giọng Miền thèn thẹn, cúi đầu
Thưa rằng: con, nửa tháng sau lên đường.
Cũng y như các ngày thường
Chẳng ngồi uống nước trên gường cùng ông
Bởi đàn em nhỏ còn đông
Lít nha, lít nhít chỉ trông vào Hiền
Anh vào trong bếp giúp thêm
Nấu cơm, chẻ củi, tắm em, khỏi bàn!
*
* *
Ông bèn nói với rể ngoan
Nhân nay là bữa liên hoan cuối cùng
Thằng Miền đi cứ yên lòng
Con Hiền sẽ đợi, xin đừng có lo!
Nghe lời bố vợ dặn dò
Thầm mong bến h•y đợi đò, đừng quên
Riêng Hiền lơ đẵng ngồi yên
Thức ăn ngon chẳng gắp lên đũa nào.
Dẫu trong bụng vẫn cồn cào
Phải đâu vì đói, nao nao vì buồn!
Mẹ cô càng thấy buồn hơn,
Nghĩ nhiều về chuyện lên đường ngày mai

Tiễn anh chàng rể tương lai
Càng thương con gái đợi hoài bao lâu?
Khác nào cảnh vợ chồng Ngâu
Bà là vợ lính, lạ đâu một thời.
Lá thư về đ• quý rồi
Xưa nay chinh chiến mấy người vẹn nguyên.
Gàn ông là việc chẳng nên
Chỉ lo thân gái cái duyên “ba đào”.
Lỡ chồng mệnh hệ thế nào
Hoặc còn mê mải với bao chiến trường.
Ngày về tóc đ• điểm sương
Giật mình cô gái trót vương hẹn hò.
Bõ công năm đợi tháng chờ,
Bố già, con dại thẫn thờ, kêu ai?
Như bà là vẫn còn may,
Cưới xong, suốt tháng, suốt ngày ông đi,
“Xuân thường, thu tự”, nhị kỳ
Được ông tranh thủ xin về mấy hôm
Lại thêm ra một đứa con
Một mình nuôi nấng, mỏi mòn canh thâu!
Thế rồi, năm bảy năm sau
Bố con mới thấy mặt nhau một lần.
Cửa nhà bề bộn khó khăn
Con đâu có mặc, có ăn, học hành.

Nghĩ xưa cái phận của mình
Nhưng nay đâu nỡ dứt tình hai con!
Hiểu lòng của mẹ, ai hơn?
Nên trong giây phút đang còn hiếm hoi,
Chiếc khăn thêu sẵn sàng rồi,
Đem ra trao tặng cho người ra đi.
Nay lau nước mắt đầm đìa,
Đường kim, mũi chỉ nói gì trong khăn?
Thương anh côi cút một thân
Tự làm, tự học, gian truân dạn dày.
Đến cùng nhà chị bấy nay
Coi cha mẹ chị sánh tày người sinh.
Chắt chiu, chăm chỉ hết mình
Anh coi như thể gia đình của anh.
Mai đây ngàn dặm hành trình
Anh không lo cuộc đời mình bôn ba
Chỉ lo Hiền ở quê nhà
Sáu em thơ, bố mẹ già ra sao?
Hiền thì lòng dạ nôn nao,
Người đi, kẻ ở nói sao lúc này?
Vốn là vợ lính bấy nay
Bà thương con gái tháng ngày chờ mong.
Riêng ông hả dạ, hả lòng,
Có chàng rể quý xung phong trổ tài.

“Làm trai cho đáng nên trai”
Xuống Đông đánh Mỹ, lên Đoài đuổi Tây,
Xin anh tấm ảnh hôm nay,
Phóng to lên, để treo ngay giữa nhà,
Cậu nào vào cũng phải ra,
Vì ông nói thẳng: Rể nhà tôi đây!
Chần trừ ông đuổi cút ngay
“Nụ đào phong nhuỵ” Hiền này tỉnh bơ!
*
* *
Sáu năm: Tháng đợi, ngày chờ
Mẹ Hiền nói đúng: Lá thư quý rồi.
Lá thư thêm nỗi bồi hồi
Càng lo đạn nổ, bom rơi vô tình!
Vẫn đang trong khúc quân hành
Nào là chiến trận Tây Ninh xông vào
Nào tình quốc tế nêu cao,
Căm Pu Chia nhớ, nước Lào còn mong.
Lá thư gọn lỏn mấy dòng,
Nhìn lên tấm ảnh, nhớ mong bộn bề.
Năm bảy sáu (1976) giữa trưa hè
Trời thì nắng hạ, lòng thì mưa xuân
Đường đường đây một quân nhân
Trai tài, gái đảm mười phân vẹn mười.

Anh về, về thật đây rồi,
Thoả lòng bố vợ một thời ước ao.
Bắt tay con rể tự hào,
Tưởng ông trẻ lại, thao thao nói cười.
Thấy chưa, hứa với anh rồi
Giữ gìn con gái mấy người như tôi?
Hơ hớ mười tám đôi mươi
Lại là thợ giỏi của nơi công trường
ứa thằng cầu cạnh, yêu đương
Cái Hiền vẫn một lập trường thuỷ chung
“Thắt lưng, xay lúa” chờ chồng
So nàng “Tô Thị” cũng không kém gì!
Về rồi thì cưới nó đi,
Kẻo rồi chỗ nọ, nơi kia xì xào.
Nhưng…. anh chưa nói hết câu
Thì ông đ• thấy trong đầu nóng sôi,
Nhưng…. thì ra khỏi nhà tôi,
Lời thề người lính quên rồi phải không?
Quay ra, anh thấy thẹn thùng
Chân xiêu, chân vẹo, ng• song, ng• xoài
Bà nhìn thằng rể tương lai
Anh ơi, chọc tức nhà này đủ chưa?
Con tôi đợi đến bao giờ,
Miền Nam giải phóng còn chờ hàng năm?

Nhìn người, mình khó yên tâm,
Lính về như thác ầm ầm bên tai,
Ba lô con cóc trên vai,
Búp bê như đứa con trai thì thầm.
Sao anh còn cứ lần chần
Nhưng gì, nhưng m•i, mấy lần cái nhưng?
Biết rằng không thể lừng chừng
Miền liền xin lỗi, nửa mừng nửa lo
Xin thưa, bố mẹ thứ cho,
Bắc Nam thống nhất, tự do thật rồi,
Phía Tây, phía Bắc nhiều nơi,
Giặc còn nhòm ngó, chưa thôi canh phòng
Bởi tơ vương sợi chỉ hồng
Con về hai tháng thoả lòng ước ao!
Hạn lâu nay gặp mưa rào,
Má Hiền tưởng cánh hoa đào đang xuân.
*
* *
Bà nguyệt xe chỉ ái ân,
Giữa mùa hoa phượng, trong ngần tiếng ve
Bà con, xóm ngõ, bạn bè,
Chúc mừng đôi trẻ trọn thề trúc mai.
Chỉ trong vài tháng không dài,
Miền càng chăm chỉ miệt mài hơn xưa.

Quên hoài sớm tối, nắng mưa,
Muốn làm vài tháng để bù vài năm.
Xá nào rửa bát, vót tăm
“Trăm dâu càng đổ đầu tằm” càng vui!
Chạy hoài như một con thoi,
Giúp ông bà ngoại, chẳng ngơi việc nhà.
Chỉ trừ công việc làm xa
Chuyên môn của chị, anh đà bó tay!
Ông rằng: dăm sáu chục ngày
Nuôi quân lại sức, mai ngày hành binh
Miền thưa: lao động là vinh
Cũng là d• ngoại hành trình xông pha
Hậu phương công việc cửa nhà
Cũng là rèn cán, cũng là luyện quân!
*
* *
Mười mươi, lời mẹ thấm dần
Chỉ trong hai tháng được gần bên nhau
Chị sinh ra cậu trai đầu
Nối nguồn hạnh phúc: nhịp cầu đầu tiên
Lần về phép nữa, vui thêm
Nam bi bô gọi, bố nhìn mặt con!
Lần này nghỉ bốn tháng tròn
Chị kém vui, lại đứa con ra đời

Hải sinh ra chẳng nói cười
Tưởng như Phù Đổng cái thời dẹp Ân
Rõ ràng trí tuệ bất cân
Vết thương cơ thể lan dần sang anh!
*
* *
Bà chị họ đạp xe nhanh
Hiền ơi, mày biết sự tình gì chưa?
Dẫu còn nửa thực, nửa ngờ
Lâu nay, Hiền vẫn cứ mơ mộng hoài
Thấy vùng máu lửa bời bời
Anh đang r•y rụa: Hiền ơi cứu mình!
Gọi Nam, gọi Hải thất thanh
Cứ như phù thuỷ vây quanh bóp Hiền!
Kể ra, bè bạn gạt liền:
Thôi mày đừng nghĩ quàng xiên, vận vào!
Thật rồi, sự thật rồi sao
Ôi! người chị họ ghé vào tận tai:
Này, bên nội nói không sai
Thằng Miền đạp trúng vào ngay b•i mìn
Đang còn bất tỉnh triền miên
Bệnh viện Thủ Đức đợi xem mai ngày?
Đôi mi nước mắt tràn đầy
Dắt con đi bộ năm cây số liền

Kịp về bên nội hỏi xem
Khiến người anh ruột của Miền đau thêm.
Rằng: tôi vừa mới nhận tin
Cũng chưa tường tận nỗi niềm thực hư
Nhớ xưa bố mẹ dặn dò
Lo cho chú ấy như lo cho mình…
Nếu như xảy chuyện chẳng lành
“Đứt tay, xót ruột” sao đành thím ơi!
Nén thương anh vẫn lựa lời:
Chú Miền không thể qua đời được đâu.
Diêm Vương phải đuổi lên mau
Em tôi dứt khoát trước sau cũng về!
Anh khuyên thím h•y kiên trì
Phải vì công việc, phải vì đàn con.
Thím mà gục ng• nguy hơn
Một bầy nheo nhóc liệu còn nhờ đâu?
Hiền thêm gan héo, ruột rầu
Mong cầu trời đất, mong cầu Tổ tiên
Miễn sao cứu sống anh Miền
Dẫu là thương tật đ• nên nặng nề!
Hầu anh, hầu m•i xá gì
Cốt là anh sống trở về là may!
*
* *

Nửa năm, là bấy nhiêu ngày
Mọi nguồn tin dữ bấy nay dày vò
Ăn trong nhớ, ngủ trong lo
Chị càng phảng phất giấc mơ hôm nào
Chị em trong viện xì xào
Thương tình đồng nghiệp chịu bao buồn phiền
Được ông giám đốc gọi lên
Ưu tiên cho chị nghỉ thêm mấy ngày
Mặc cho sức kiệt, thân gầy
Chị tìm đi khắp đó đây thăm dò…
Bất ngờ nhận một lá thư
Trong khi sức khoẻ anh chưa phục hồi
Mở đầu bằng tiếng: em ơi
Một chân anh mất, ôi thôi cũng đành
Sức còn tý chút mong manh
Nay anh là một thương binh nặng rồi!
Nhưng chưa hết đạn trong người
Mom tim còn mảnh mìn chui găm vào
“Dao bác sĩ, sổ thiên tào”
Nếu không mổ nữa biết sao sau này
Cầm thư anh gửi trên tay
Như lời trăng trối cái ngày trong mơ.
Mỗi lần nhìn lại lá thư
Mỗi lần nước mắt như mưa chảy hoài.

*
* *
“Mỗi người làm việc bằng hai”
Thực hành khẩu hiệu của người hậu phương
Hiền vừa băng bó vết thương
Thủ kho quần áo ngày thường nhận giao
Đảm đương hai việc viện trao
Từ khi gia cảnh lâm vào khó khăn
Mỗi lần băng bó bệnh nhân
Thương anh, nước mắt chị đằm như mưa
Viện điều sang hẳn thủ kho
May chăng giảm bớt ưu tư trong ngày.
Nam đi mẫu giáo bấy nay
Chỉ còn Hải vẫn ngô ngây biết gì!
Càng thêm tư lự, sầu bi
Nghĩ vì chồng khổ, nghĩ vì con thơ!
Nhớ khi ngày đợi, tháng chờ
Mười năm anh ở biên khu tung hoành
Da cam nhiễm độc vào mình
Lần sau về phép tội tình cho con
Giờ còn biết nói gì hơn
Bao đau thương chỉ oán hờn xâm lăng!
*
* *
Đường: vài cây số thẳng băng
Chị nay cuốc bộ đến đằng mẹ sinh
Nhìn Hiền sa sút, tội tình
Bà liền đấu dịu, làm lành, mắng yêu:
Cha nhà chị đ• biết điều,
Lấy chồng bộ đội là nhiều gian nan
Hơn người cái chữ đảm đang
Mà hơi một tý phàn nàn, mè nheo
“Ăn nhạt mới thương hại mèo”
Sáu em của chị tí tèo ai lo?
Chị Hiền như giải tâm tư
Được lời an ủi, chị thưa thực tình:
Trại điều dưỡng Hà-Nam-Ninh
Con vừa nhận được thư anh gửi về
Biết rồi, con quyết phải đi
Để rồi một thấy, cứ gì trăm nghe?
Cũng may cậu Hạnh ngồi kề
Nhớ anh tắm giặt trước kia cho mình
Nhận ngay, sốt sắng, đồng tình
Em đưa chị đến thăm anh lần này
Ông rằng: như thế còn may
Phúc bằng quả núi hôm nay còn chồng
ứa người chín đợi, mười trông
Mớ xương, mô đất giữa đồng thì sao?

Quản gì đường đất gian lao
Xe từ Uông Bí chạy vào Hà Nam.
Bếp chiều đ• toả khói lam,
Chị em cuốc bộ miên man ruột tằm…
Rõ ràng bốn mắt đăm đăm
Mà như ai đó đang nằm nơi đây?
Nước da vàng ệch, còm gầy
Cái đùi cụt lút, mặt mày sạm đen!
Hiền ngồi ôm mặt nức lên
Còn đâu dáng vóc anh Miền ngày xưa!
Bây giờ yếu đuối, lơ ngơ
Tâm hồn tuyệt vọng, xác xơ dáng hình!
Nhìn lên tấm ảnh vô tình
Trại vừa mới chụp cho anh rõ ràng
Ai ghi mấy chữ phũ phàng
“Tháng hai, tám mốt đời tàn” xót xa!
Bữa cơm đạm bạc dọn ra
Nhìn anh càng thấy bao là đau thương
Tép rang muối, bát canh suông
Bên anh chỉ biết tơ vương cõi lòng
Ra đi gập gội thăm chồng
Tiền không qua có một đồng móc ra!
Cũng may vơ vội trong nhà
Còn vài chục quả trừng gà nhỏ nhoi

Sang vườn bà ngoại tìm tòi
Được vài cân quả thế thôi, làm quà
Chị cầm mở túi bày ra
Mâm cơm thêm vẻ đậm đà, ngọt ngon
Vừa ăn, vừa nói rôm ròn
Thấy sao nói vậy, đâu còn nghĩ chi?
Thương anh, cậu Hạnh nằn nì
Các anh ăn vậy mong chi mau lành
Nên xin về với gia đình
Tìm thày, kiếm thuốc cho nhanh phục hồi
Nể em, anh hé miệng cười:
Trại này đ• có đủ người chăm nuôi
Sức tôi mất tám phần mười
Ngày nào còn ở trên đời là may.
Để xem lại sức sau này,
Sẽ xin xe, để về ngay thăm nhà…
Càng nhìn càng chẳng dám ra
Mặc anh mà trở về nhà sao yên?
Như người dưới lỗ móc lên
Gần anh, ai đ• dám tin sống còn?
Chị càng van vỉ, nỉ non:
Mẹ trông, con ngóng mỏi mòn bấy nay
Ví bằng vài bữa, dăm ngày
Miễn là sum họp, vui vầy bên nhau

Như lòng thấu hiểu trước sau
Bất thần, cậu Hạnh tìm câu khước từ:
Em đi từ sáng đến giờ
Thấy hơi mền mệt khi vừa tới đây
Lên giường cậu Hạnh ngủ ngay
Để cho anh chị phút giây tâm tình…
Chị Hiền ngoan ngo•n mặc anh
Ôm vào lòng, chị thấy mình ngây thơ!
Biết bao khao khát, đợi chờ
Cái giờ tái ngộ đâu ngờ hôm nay?
Cái đùi cụt ngủn nào hay
Lời thề không để có ngày phôi pha.
Anh cười: đồng ý đi mà
Với em quan trọng giờ là các con
Còn anh sống dở, chết mòn
Em không hắt hủi là ơn em rồi!
Chị rằng: anh nói buồn cười
Sướng nhờ, khổ chịu thề bồi có nhau.
Hải-Nam ngóng bố bấy lâu,
Thương con gắng gượng, nén đau mà về.
Canh trường tiếng dế tỉ tê
Lá cây xào xạc như chia nỗi phiền
Rằng anh đ• bị trúng mìn
Một cây tháp lửa trùm lên quanh người

Nằm trong vũng máu đỏ ngời
Mảnh gang quái ác cắm chui đầy mình
Tử thần đ• đến bên anh
Trong trang liệt sĩ có danh sách rồi.
Họ khiêng ra phía chân đồi
Đợi giờ khâm liệm về nơi suối vàng
Thấy môi mấp máy rõ ràng
Hiền ơi, rồi Hải, rồi Nam liên tằng…
Đưa đi phẫu thuật may chăng?
Trên xe cấp cứu băng băng chạy về
Bệnh viện Thủ Đức kiên trì
Thuốc hay, thày giỏi, hiểm nguy qua rồi
Bạn bè, đồng đội nói vui:
Tưởng anh đ• được họ mời lên tiên!
Nếu như chưa lấy được Hiền
Hải, Nam chưa gọi bố Miền bấy lâu
Chắc anh yên trí xuống tàu
Đáp thuyền “Bát nh•” đi hầu Diêm Vương!
Nhưng vì con dại vấn vương
Thương ông bà Nhạc, càng thương vợ hiền
Chui qua máu lửa mà lên
Vượt từng cơn sốt đêm đêm ghê người!
Nhìn anh chị phải gượng cười
Sao không gọi mẹ con tôi đi cùng?

Xuống tàu rồi xuống biển Đông
Để người ta chịu lạnh lùng bấy nay?
Tay anh vuốt nhẹ tóc mây:
Đừng lo, nếu được mai đây trở về
Xin Hiền đừng phụ, đừng chê
Đừng như ai đó, nghĩ gì “phế nhân”
Mặc dù thiếu mất một chân
Kiếm nghề, anh sẽ dần dần vượt qua
Sẽ không thua kém ai mà
Bát cơm sẽ đủ, căn nhà sẽ xây…
Thôi thì hết đợt thuốc này
Xin xe ra trại, từ nay ở nhà…
*
* *
Chia tay vui vẻ chan hoà,
Được ông bác sĩ trong khoa góp cùng:
Nếu ai cũng biết yêu chồng
Xin về phục vụ hết lòng như cô
Trại này giải tán đi cho
Công nhân viên chức hẳn lo việc làm?
“Ngày vui ngắn chửa đầy gang”
Lính già mấy chú lại càng tếu hơn:
Thằng Miền tuy sức chẳng còn
Đem về, mẹ mẹ, con con phải hầu

Dẫu rằng xa cách bấy lâu
Nhưng cần dạy nó từ đầu phải ngoan
Kẻo rồi khi mặt nóng ran
Nó cù vào nách, phát tràn vào mông…
Hiền cười: như cởi tấm lòng
Rằng: em lấy được anh chồng rất ngoan
Bấy lâu cách trở quan san
Suối sông đ• vượt, non ngàn đ• qua
Không nhập cư, chẳng la cà
Dù Diêm Vương gọi, Tiên Nga đón mời
Mấy chàng lính trẻ cùng cười
Thế là ngoan ngo•n tuyệt vời còn chi
Anh rằng: cõi chết trở về
“Thiên thần hộ mệnh” còn gì chẳng ngoan
Chị càng thêm vẻ dịu dàng
Khi anh được đỡ nhẹ nhàng lên xe
Quân y, đồng đội, bạn bè
Mênh mang nghĩa lớn, bộn bề tình riêng
Biết đâu muôn sự ưu phiền
Đang cùng thương tật theo Miền về quê?
Chiến tranh hai cuộc trường kỳ
Đạn trong cơ thể dễ gì hết đau?
Thương Hiền chịu đựng bấy lâu
Hôm nay là thế, mai sau thế nào?

III
* *
Anh về tình cảm dạt dào
Họ hàng, dong ngõ biết bao thân tình
Vợ con quây bọc bên mình
Như chim có tổ, ngọt lành sẻ chia…
Nhưng rồi tháng lại, ngày đi
Trở trời, trái gió biết gì nữa đâu?
Vết thương tái phát nhức đau
Thuốc thang chạy chữa có đâu dễ dàng
Gia đình vẫn cảnh nghèo nàn
Bệnh tình cu Hải ngày càng rõ thêm
Đặt ngồi đâu dễ đứng lên
Không kêu, chẳng nói chỉ nhìn trân trân!
Bố sinh cáu gắt cục cằn
Có khi hàng tháng chẳng cần sửa xe
Lên cơn, nổi nóng bất kỳ
Bữa ăn chẳng nhớ, đồ nghề cũng quên
Có khi anh thức thâu đêm
Nhìn lên tấm ảnh khi bên “Tử thần”
Tóc râu lởm chởm khỏi cần
Chữ “đời tàn” cứ bám gần bên anh
Biết bao dằn vặt quanh mình:
Yêu đương để cái tội tình cho ai?

Bấy lâu cửa đóng, then cài
Chục năm ai đ• đợi hoài với anh?
Bao người chức tước học hành
Từng qua mối lái, dỗ dành, ước ao
Lòng Hiền vẫn chẳng hề nao
Vẫn chờ anh chốn gian lao chiến trường
Bom rơi, đạn nổ khôn lường
Nay anh về với quê hương, gia đình
Vết thương tái phát hoành hành
Anh càng thấu tỏ cảnh tình vợ con!
Khổ rồi, Hiền lại khổ hơn
Từ khi thêm Hải: đứa con tội tình!
Càng mong sớm hết đời mình
Để rồi giải phóng càng nhanh cho Hiền!
Trẻ trung còn chút tình duyên
Cố đi bước nữa, may yên nửa đời…
Biết anh suy nghĩ quẫn rồi
Tấm hình, cuốn sổ chị đòi xé ngay
Anh càng nuối tiếc đắng cay
Càng ôm nhật ký những ngày chiến tranh.
*
* *
Đêm dài thao thức năm canh
Chị tìm tòi hết ngọn ngành thiệt hơn

Kéo anh ra khỏi cảnh buồn
Chi bằng thêm một đứa con ra đời
Đứa con thông thái nên người
Bố Miền chắc chắn sẽ nguôi âu sầu
Bù cho cu Hải bấy lâu
Tâm linh chị vẫn kêu cầu trời ban…
Từ ngày biết chị “có mang”
Lòng anh đ• thấy ngày càng nhẹ hơn
Niềm tin át mọi nỗi buồn
Hòm đồ nghề lại luôn luôn bên mình
Ngại gì mưa xối, nắng hanh
Sửa xe cho kịp, cho nhanh, quên giờ!
Có khi trời b•o chết cò
Vẫn ra đón khách, cho dù vắng tanh!
Gàn anh, vì thấy thương tình
Nhưng bằng lời lẽ được anh khẩn cầu:
Đồng lương mình đáng là bao
Tiền anh thương tật đủ nào chi tiêu
Thêm con lại tốn kém nhiều
Học hành, ăn mặc đủ điều phải lo
Nhon bòn từ một vài xu
“Năng nhặt, chặt bị” đ• thừa cho đâu
Trăm sương, ngàn nắng d•i dầu
Vẫn hằng “ý hợp, tâm đầu, vì con”…

*
* *
Khát khao hi vọng mỏi mòn
Ngờ đâu gió thoảng, mây vờn qua mau
Hải đành chịu đựng bấy lâu
Để đâu là đứng, đặt đâu là ngồi
Lại khi trái gió, trở trời
Tay chân co giật, chẳng ngơi la hò
Nóng ran như chõ sôi đồ
Miệng kêu khát, mắt mở to trừng trừng
Mỗi cơn thêm một h•i hùng
Vào ra bệnh viện đ• từng nhiều phen…!
Chị nay là một nhân viên
Lại hay, bệnh viện ở bên nhà mình
Đ• tìm ra được bệnh tình
Các y, bác sĩ chứng minh rõ ràng:
Cũng từ chất độc da cam
Là do di chứng bố mang từ đầu
Chữa không qua khỏi được đâu
“Còn nước, còn tát” là câu miệng đời
Chị đành, đành chịu thế thôi
Thương anh cái nỗi ngậm ngùi càng tăng!
Hải đà giảm thiểu khiếu năng
Đẻ thêm Lâm, lại cũng rằng: lo•ng xương!

Tử sinh, bệnh nạn khôn lường
Nhớ hôm còn ở chiến trường xa xôi.
Đến vùng Minh Hải đẹp tươi
Với bao huyền thoại sáng ngời nước non
Anh thề chiến đấu bảo tồn
Sau này Minh Hải, tên con của mình!
Lại vùng Uông Bí – Quảng Ninh
Miền quê mang nặng ân tình trong anh
Mơ hoài Chúa tể rừng xanh
Sơn Lâm, mai mốt con mình đề tâm!
Nguyễn Minh Hải, Nguyễn Sơn Lâm
Cái tên bao tháng, bao năm giấu thầm!
Nay thì Minh Hải – Sơn Lâm
Biển Kình sóng bạc – rừng trầm mây đen!
Thôi anh uống rượu giải phiền
Cho ngày thức ngắn, cho đêm ngủ dài…
Uống trưa, uống tối, uống hoài
Ai ngờ sa bẫy cái loài ma men!
Chị càng gánh chịu nặng thêm
Vợ con nào có gây nên tội gì?
Tại sao gà chết, thằng kia?
Bố dơ cao nạng chỉ về cu Nam
Con gà nó chết, ai làm?
Dạ, con không biết, tiếng Nam ngập ngừng!

Còn hơn b•o biển, gió rừng
Ma men, quỷ đạn có đừng cho đâu?
Cứ như sấm sét trên đầu
Nam càng khiếp đảm sau câu quát hò!
Mẹ càng ruột thắt tơ vò
Nhìn con mạng nhện, bùn nhơ bám đầy
Ôm con vào giữa vòng tay
Nam ơi, sao khổ thế này con ơi!
Con đi, con phải đi thôi
Giọng Nam nức nở, sụt sùi nhỏ to!
Mẹ càng sửng sốt âu lo
Đi đâu cho được bây giờ, con ơi?
Con kinh bố nát rượu rồi
Suốt ngày roi vọt, ai người van xin?
Hái cà phê để kiếm tiền
Vùng kinh tế mới con xin việc làm…
Nghe con, lòng mẹ bàng hoàng
Từ trong linh tính lại càng suy tư
Dỗ Nam dịu ngọt như ru
Nhưng lòng mẹ vẫn nghi ngờ hoang mang.
*
* *
Sáng mai bạn của cu Nam
Đem chiếc cặp với mấy hàng trong thư

Mẹ như điên dại, ngẩn ngơ
Đi rồi, Nam biết bây giờ đi đâu?!
Mẹ nuôi mới dúm tuổi đầu
Học chưa hết bảy dễ đâu kiếm tiền?
Chồng, con tất cả l•ng quên
Chạy hoài như dại, như điên khỏi nhà…
Gào qua đôi mắt lệ nhoà
Con đừng bỏ mẹ, bỏ nhà, con ơi!
Chỉ còn hi vọng nhỏ nhoi
Mỗi lần tàu kéo hồi còi râm ran
Từ trong đầu óc miên man
Không tiền trong túi, chắc Nam sẽ về
Sân ga như tiếng thầm thì
Nhảy tàu, trốn vé dễ gì được đi
Sợ khi Nam bị đuổi về
Bạn bè xấu thói rủ rê đi hoài
Lang thang những chặng đường dài
Lấy ai dạy dỗ, lấy ai nương nhờ…?
Màn đêm buông xuống lờ mờ
Chân tường giá buốt, tựa chờ tin con!
Loé lên trong óc chập chờn
Bắp chân ê ẩm, vịn tường đứng lên
Rõ ràng một bóng trẻ em
Điện xa, trời tối nửa tin, nửa ngờ,

Nhìn theo dáng điệu thẫn thờ
Nam ơi, Nam! Mẹ đang chờ con đây
Xa con chưa đến một ngày
Mà nhà trống vắng như tày năm năm!
Qu•ng đường tàu chạy xa xăm
Ga Hải Dương đ• đuổi Nam trở về
Dù cho mếu máo nằn nì
Nhưng người soát vé chẳng nghe một lời
Nam đành cuốc bộ tái hồi
Đang cơn mệt lả, bụng sôi đói mềm
Qua hai chục tiếng ngày – đêm
Mẹ chờ con cũng đói mềm, bụng đau
Mẹ con chầu chực canh thâu
Tiếng gà gáy sáng dắt nhau về nhà!
Đường gần mà thấy quá xa
Đang về lối cũ, hay là đi đâu?
*
* *
Mỗi lần sau một đêm thâu
Bố Miền xả hết cái chầu ma men
Tỉnh ra, thương hại vợ hiền
Thương Nam, thương Hải chẳng yên tại mình?
Căm phường gây hoạ chiến tranh
Khổ mình mà lại vẩy quanh mọi người

Đ• cam cái khổ, khổ rồi
Thà anh nén chịu cho vui cửa nhà?
Nhưng rồi tháng lại, ngày qua
Vẫn là cứ tỉnh, vẫn là cứ say
Cả nhà lại chịu tội lây
Phải nào vạ gió, tai bay cho đành?
Sáng trưa hai bữa thường tình
Đ• thành thông lệ, đ• thành thói quên
Hoặc chập tối, hoặc nửa đêm
Rượu rồi, bát phở cũng quên một ngày
Anh rằng rượu uống không say
Đổ vào hang chuột cho đầy, đúng không?
“Nam vô tửu, cờ vô phong”
Rượu thì phải uống, cha ông bảo rồi!
Giá ông tử trận qua đời
Thì đâu khổ đến những người quanh đây!
Rồi lại tỉnh, rồi lại say
Tỉnh ra vẫn biết công này việc kia
Say rồi lại mệt, lại mê
Lại la, lại hét con kia, thằng này
Rượu vào lời lại ra ngay
Lại tìm, lại phá đồ này, của kia
Nhà như địa ngục khác chi
Vợ con còn biết chạy đi đằng nào?

Trách hoài đất rộng, trời cao
Thương đàn con chẳng khác nào nạn nhân
Bố say, bố đuổi mấy lần
B•o mưa, khuya khoắt khỏi cần xót thương
Ra sân không ổn, ra đường
Lần sang bệnh viện cầu thang nằm nhờ
Lâm liền hỏi gạn bâng quơ
Mẹ con chịu đến bao giờ, mẹ ơi?
Đêm khuya sao mẹ cứ ngồi
Lỡ mai mẹ ốm, ai người nấu cơm?
áo quần ai giặt cho con?
Mẹ nằm mà ngủ, mai còn trông xe!
Rằng: Con cứ việc ngủ đi
Cầu thang bệnh viện canh khua không màn
Muỗi bay bốc được, từng đàn
Mẹ ngơi tay quạt ngủ làm sao yên?
Các con cứ ngủ qua đêm
Sáng mai bố tỉnh, mẹ đem con về!
Bố say còn có biết gì
“Hở môi răng lạnh” thôi thì đành cam
Bên ông bà ngoại tìm sang
Mẹ con xấu hổ, họ hàng cười chê
Hoặc như bên nội tìm về
Ngay như bác cả tin gì mình đâu,

Giá mà có phép nhiệm mầu
Đến cùng lúc ấy trước sau sẽ tường
Họ cho rằng tại vết thương
Mỗi khi tái phát, lẽ thường chấp chi?
Mẹ còn biết nói năng gì
“Thân lươn con ạ, quản chi lấm đầu”
Chị như cây bị hạn lâu
Vẫn nuôi hy vọng mong cầu mưa rơi!
Lâm liền phân giải rạch ròi:
Con hai người bố, hai người khác xa
Một người tỉnh rượu hiền hoà
Chăm non con học, vẫn là yêu thương
Bố còn kể chuyện chiến trường
Con căm thù giặc, con thương bố nhiều
Một người như dại, như liều
Mỗi khi say sỉn đủ điều hò la
Phá tung mọi thứ trong nhà
Hành con, hành mẹ ai mà khổ hơn?
Mẹ cười, nước mắt chảy tuôn
Con ơi, lỗi tại đạn bom chiến trường
Trong người mảnh đạn còn vương
Bố càng phá phách càng thương bố nhiều
Lâm nghe như nuốt từng điều
Trong nhà, bố cũng vẫn chiều con hơn!

Mẹ như vơi bớt tủi hờn
Mệt nhoài đôi lúc chập chờn thiếp đi
Trên tay rơi quạt biết gì
Muỗi theo đế quốc vè vè vây quanh
Giật mình mẹ thức giấc nhanh
Lại Nam và Hải cựa mình chen nhau
Cánh tay tưởng rụng từ lâu
Vội vơ chiếc quạt, quạt mau, quạt liền
Mong con giấc ngủ tạm yên
Dẫu rằng với mẹ vẫn đêm như ngày
Tiếng gà gáy vọng đâu đây
Xa xa như đ• hây hây chân trời
Bác bảo vệ cũng dậy rồi
Ngoài sân thể dục bóng người đông thêm
Giờ này bố vẫn ngủ nguyên
Hoặc là tỉnh rượu ngồi trên góc giường
Chan hoà giận giận, thương thương
Ngõ kề mấy bước tưởng đường xa xôi
Dậy đi, dậy các con ơi
May chăng có được rảnh rơi vài ngày
Đứa bồng, đứa dắt trong tay
Một đêm, như mấy năm nay về nhà
*
* *

Hương trầm thoang thoảng bay xa
Bên bàn thờ ngoại tiếng bà nỉ non
Ông ơi, khi sống ông khôn
Chết thiêng phù hộ mẹ con nhà Hiền
Đề tâm, đề tính thằng Miền
Đừng hành hạ nữa cho yên cửa nhà
Trong màn nghe rõ tiếng bà
Lâm như hoảng hốt nghĩ ra điều gì
Nhớ hôm bị bố đuổi đi
Vườn nhà hàng xóm biết gì khuya tăm
Ngủ liều qua giấc của Lâm
Thoát cơn bốc lửa bố gầm, bố la
Và, rồi theo lệnh bố ra:
Bên ông bà ngoại cấm mà được sang!
Mẹ con dắt díu lang thang
Đường dong, sân viện, đồng hoang xá gì!
Khác nào du kích xưa kia
Lúc ra tiền tuyến, khi về hậu phương
Còn trăm ngàn việc tơ vương
Trông xe, bán quán liệu đường nuôi con
Bao phen hú vía, hoảng hồn
Thân tàn ma dại, vì con chẳng nề
Động tìm đi, lặng tìm về
Chẳng qua ghét bỏ chẳng hề kêu ca

Khi còn yên cửa ấm nhà
Bố thu, mẹ kiếm đều là dùng chung
Từ ngày nát rượu nổi khùng
Tiền lương bố giữ từng đồng trong tay
Tiền vào bữa xỉn, cơn say
Mẹ con sống chết mặc bay, mặc đời!
Đôi bàn tay mẹ chẳng ngơi
Xoay trần, cặm cụi con thoi khác gì?
Người trả vé, kẻ gửi xe
Hút xăng cho khách lại đi băm bèo
Chân nam đá vội chân siêu
Chồng la, con khóc, lợn kêu váng đầu
Sẵn lòng thương chị bấy lâu
Hôm nay cậu Hạnh phủ đầu oang oang:
Bây giờ nhất định em sang
Dạy cho bài học, để làm sao yên?
Còn thì, còn nghĩa anh em
Nếu không chấp hết, cóc thèm sợ ai!
Nghe như sét đánh ngang tai
Chị Hiền hoảng sợ, van nài: cậu ơi!
Bao lần đoàn thể đến rồi
Anh em đồng ngũ mọi người can ngăn
Tổ hoà giải đến mấy lần
Nhưng mà anh ấy có cần nghe ai!

Trong cơn bốc hoả nói hoài
Đem dao ra doạ, ra mài, cậu ơi!
Chi bằng cậu có thương tôi
Sớm mai cậu đến lựa lời nhủ khuyên
Bực rồi, Hạnh chẳng chịu yên
Chị là chị ruột của em rõ ràng…
Em dù bị đánh cũng cam
Quyết không thể để chị mang tội tình
Để cho các cháu bị hành
Mà em lẳng lặng sao đành, chị ơi!
Biết lòng của cậu thật rồi
Nhưng xin em h•y nể lời hôm nay
Nếu anh khoẻ mạnh chân tay
Chị đâu có chịu một ngày sống chung
Nhưng vì lửa đạn tàn hung
Buộc người hiền hậu nên khùng nên điên
*
* *
Thực tình chị cám ơn em
Nhưng nên thương chị nhịn thêm một lần
Cậu là chỗ dựa tinh thần
Mai sau các cháu đỡ phần lao lung
“Dứt dây ắt phải động rừng”
Hạnh đành bó gối “trời trồng” bên hiên

Cái tên bố đặt là Hiền
Phải chăng chị cố giữ gìn vẹn nguyên
Đôi vai gầy guộc run lên
Chị nhìn cậu Hạnh nỗi niềm thiết tha
Lâm nhìn theo mái tóc bà
Bàn thờ ông ngoại hương nhoà khói bay
Lòng tin như được dâng đầy
“Thiên thần hộ mệnh” những ngày truân chuyên.
IV
* *
Trong màn tuy vẫn nằm yên
Nhưng Lâm không thể ngủ thêm được rồi
Nhẩm đi, nhẩm lại từng hồi
Bài thơ tặng mẹ: một người gian lao
– “Con muốn bù đắp cho mẹ phần nào
Những nỗi thương đau đời mẹ đ• trải
Cuộc đời mẹ những tháng ngày khổ ải
Chỉ mình bố con cũng đ• đủ ưu phiền”.
– “Con muốn xoa dịu những nỗi đau
Những niềm thất vọng, nỗi ưu sầu
Mẹ ơi, bao đêm ngày không ngủ
Con lang thang khắp chuyện trong đầu”
Đọc xong nhẩm lại bấy lâu
Từ ngày định xuống sông sâu cho rồi,

Khác đâu một cuốn phim đời
Từng trang, từng lớp một thời vẫn quay
Lầm lì, bịn dịn chia tay
Cô Phòng dặn mẹ lòng đầy cảm thông:
Dẫu khi oán hận với chồng
Đàn bà đâu nỡ đem lòng bỏ con?
Lời người xưa dặn vẫn còn:
“Cá chuối đắm đuối vì con” cơ mà
Tiễn nhau mấy dặm đường xa
Vẫn là tình bạn, vẫn là tình quê!
Nhìn Lâm được mẹ bế về
Hải – Nam mừng lắm, khác chi được vàng
Bố ngồi lẳng lặng bán hàng
Chẳng hề trắc ẩn, chẳng màng hỏi han
Nam thì nước mắt chan chan
Lòng son đ• thấy ngổn ngang buồn phiền
Mấy lần dẫn Hải đi tìm
Chưa ra khỏi ngõ bố nhìn thấy ngay
Cấm không ra khỏi nhà này
Mẹ ơi, mẹ nhé từ rầy đừng đi
Ôm con còn biết nói gì
Thôi thì chịu đựng để vì các con
Bà con lối xóm bồn chồn
Ra nghe, vào ngóng mấy hôm nay rồi

Gặp nhau không khỏi bồi hồi
Tưởng như xa xứ tự nơi nào về?
Đều rằng: chớ có mà đi
Lũ con có tội tình gì kia đâu?
Đều chưa rắn sọ, khô đầu
Như gà lạc mẹ, tìm đâu quanh nhà
Trời sinh cái phận đàn bà
Cánh bèo, gió cuốn gần xa mặc lòng
May thì hồ rộng, nước trong
Chẳng may nước đục, r•nh nông tránh nào
Cùng dong, bác Thuận góp vào
Đ• là số kiếp tránh sao tủi hờn?
Chi bằng “trồng chuối” bồng con
Biết đâu “khổ tận” vẫn còn “cam lai”
Thời gian vẫn cứ trôi hoài
Tạm thời “hoà ho•n” việc ai nấy làm!
Dửng dưng khỏi nói, khỏi bàn
Chung nhà, mà tưởng xóm làng đẩu đâu
Mẹ thì trăm việc bù đầu
Hết hầu chồng lại đến hầu các con
Cứ như chong chóng xoay tròn
Ngày càng tiều tuỵ mỏi mòn xác ve!
Bố thì say xỉn lè nhè
Lại càng cáu kỉnh những khi trở trời

Cũng còn đôi lúc hiếm hoi
Đó là cái lúc tạm rời ma men
Lúc nào tỉnh táo tự tin
Lại cưng con, lại dạy khuyên học hành
Tối nay gió mát trăng thanh
Bố Miền rõ thật hiền lành dễ thương
Các con vây bọc quanh giường
Hỏi bài toán, giọng khác thường mọi khi:
Hôm nay mẹ đi chợ về
Mua sáu cái kẹo đem chia hai phần
Anh Nam bốn cái đem ăn
Hỏi còn em Hải được phần bao nhiêu
Hải đang ngơ ngác nhìn theo
“Còn hai cái ạ” Lâm nêu ra liền!
Cả hai bố mẹ cùng nhìn
Với Lâm ai cũng ngạc nhiên mừng thầm
Sao con biết được hả Lâm?
Dạ, con tự nghĩ, đâu nhầm mẹ ơi
Sáu trừ đi bốn còn hai
Mắt Lâm như ánh ban mai, đang chờ
Nhà đang như bối tơ vò
Khác đâu như giữa nấm mồ tối tăm!
Từ câu giải toán của Lâm
Như bình minh gọi, cửa hầm mở toang!

Mẹ Lâm vội vội, vàng vàng
Quên hoài gà lợn chạy sang viện liền
Thì thồ với các chị em
Bạn bè phấn khởi: nỗi niềm vui lây
Cuốn vần lớp một mượn ngay
Mang về, nay mẹ là thày dạy con
Ngồi trong lòng mẹ cuộn tròn
Lâm càng háo hức nuốt luôn từng lời
Hăm bốn chữ cái thuộc rồi
Chỉ trong chốc lát, ai người dám tin?
Trong chuồng lợn réo như điên
Lại còn hầu hạ, bố Miền giục nhanh
Lệnh ra mẹ phải chấp hành
Lại bao nhiêu việc loanh quanh, bộn bề
Lợn gà cám b• no nê
áo quần giặt dịa, lau lia cửa nhà…
Vé thu, khách lấy xe ra
Nhận xe từng chiếc gửi qua đêm dài
Dọn xong then khoá trong ngoài
Thì Sơn Lâm đ• ngáy hoài kho…kho…
Cuốn vần tay giữ bo bo
Thân hình tội nghiệp vẫn từ trước nay
Ước mơ đ• được tỏ bày
Sơn Lâm nhất định mai đây nên người!

Dù cho mẹ khổ suốt đời
Cây khô chắc chắn nẩy trồi, đơm hoa.
*
* *
Bình minh rạng rỡ từ xa
Lung linh mặt biển, nước pha nắng hồng
Nắng vào cửa sổ phía đông
Lâm nằm những tưởng giấc nồng chiêm bao
Tỉnh ra, mẹ dậy lúc nào
Thổi cơm, nấu nước làm bao việc rồi!
Vội vàng bò dậy, mẹ ơi!
Sao không có tiếng trả lời, vì sao?
Hai anh giấc vẫn ngọt ngào
Bố Miền vẫn cứ phì phào ngủ ngon
Niềm vui khó tả, bồn chồn
Nhìn Lâm mẹ hỏi: Kìa, con dậy rồi?
Sà vào lòng mẹ bùi ngùi
Mẹ ơi, con sợ, con ngồi không yên.
Tay càng ôm chặt Lâm thêm:
Có gì mà sợ, con lên năm rồi!
Phải cần đôi nạng hẳn hoi
Đến đằng thợ mộc nhờ người làm ngay
Để con đi đó, đi đây
ở quanh cái xó nhà này m•i sao?
Lâm cười như vẻ tự hào:
Mẹ ơi, con được mẹ trao quyển vần
Ghép đi nhẩm lại vài lần
Con thuộc ơ cả quyển vần rồi đây.
Bừng bừng như uống rượu say
Hỏi đi, gạn lại, tin ngay chắc gì?
Lâm rằng: Con đọc mẹ nghe
Ghép vần, chắp chữ, khác chi “Thần đồng”
Ôi! con mẹ giỏi vô cùng
Nửa đêm mà đ• học xong quyển vần
Lâm ơi, con giỏi tuyệt trần
Reo cho vỡ ngực, khỏi cần biết ai?
Bố Miền ngái ngủ cài nhài:
Có im đi, để bố mày ngủ không?
Mẹ như cờ mở trong lòng
Lệnh nghiêm của bố bỗng dưng lỗi thời.
Thế là mẹ toại nguyện rồi
Sẽ cho con đến trường vui học hành…
Để bù đắp cả cho anh
Hải thường bị bệnh động kinh rày vò!
Từ hôm được mẹ dặn dò
Lâm chăm chú học, chỉ trừ bữa ăn
Đếm từ một đến một trăm
Trừ đi, cộng lại lầm rầm tính toan

Thấy tờ báo của khách hàng
Lâm cầm ngay đọc rõ ràng từng câu…
Cảnh tình căng thẳng bấy lâu
Tưởng như thuyền giữa biển sâu sóng rồ
Từ Lâm học giỏi không ngờ
Cả nhà như thấy rộ mùa hoa xuân.
*
* *
Lý Thường Kiệt: một danh nhân
Tên trường tiểu học xa gần nâng niu
Lâm ngồi xe đạp cô đèo
Về nhà, cô giáo nói theo ý mình
Rằng Sơn Lâm quá thông minh
Cháu vào lớp một học hành rất ngoan!
Nhưng mà đ• biết hoàn toàn
Cộng, trừ một đến một trăm rạch ròi
Cô đùa: hết chữ tôi rồi
Chị xin cho cháu vào ngồi lớp hai…
Sắt kia mới chớm rũa mài
Mà sao nay đ• có ngày nên kim?
Mẹ Lâm mừng lại mừng thêm
Càng vơi mệt mỏi, càng quên nặng nề
Cô rằng: nể chị cực kỳ
Khi thày hiệu trưởng phân về lớp em

Ban đầu thật cũng khó tin
Đến như cháu Hải còn quên học hành
Mà Lâm ốm yếu, dị hình
Em đành nhận thử, thực tình khó ưng!
Ngờ đâu càng dậy, càng mừng
Cháu Lâm học giỏi quá chừng, lại ngoan!
Toán thông, chữ đẹp thẳng hàng
So cùng anh Hải rõ ràng khác xa
Mẹ mừng, chưa kịp nói ra
Bố Miền đ• quát như là lệnh quân
Không rẽ ngửa, chẳng quay ngang
Giỏi nào chăng nữa cứ hàng mà lên
Chủ quan, khinh địch không nên
Phải bền tư tưởng, phải nghiêm lập trường
Cả cô, cả mẹ cùng thương
Bày la liệt sách, nét son chói ngời
Toàn là điểm chín, điểm mười
Cố tình thuyết phục, cô cười phân lê:
Quyển này lấy ở huyện về
Được ban giám khảo đ• phê rõ ràng
Càng nhìn, càng thấy vẻ vang
“Chữ như hoa nở dưới bàn tay xinh”
Bố Miền vẫn chẳng đồng tình
Mẹ liền cười nhạt, giải trình cho qua.

Tôi sinh hạ cháu Lâm ra
Chẳng may khuyết tật cả nhà đều lo
Được thày hiệu trưởng cùng cô
Quan tâm giúp đỡ xem như trẻ thường
Đến nay cháu được yêu thương
Muốn cho cháu tiến bước đường đầu tiên
Nhưng theo ý của bố Miền
Kể ra cũng đúng, thôi xin nhà trường
Cứ để cháu học bình thường
Nhờ cô rèn luyện, cháu càng cứng thêm.
*
* *
Mới lên lớp bốn chưa quen
Đ• về gọi mẹ, cầu xin tán thành:
Mẹ cho con học tiếng anh
Thoạt nghe mẹ lại tưởng mình nhầm chăng
Nhưng Lâm thì lại nghĩ rằng
Hay vì túng, mẹ băn khoăn khó tiền?
Lâm cười toét miệng nói liền
Trường thử nghiệm, chẳng thu tiền mẹ ơi
Biết con hiếu học thật rồi
Nhưng thêm buổi nữa, ai người đèo đi?
Lâm cười: mẹ chẳng ngại chi
Miễn anh Hải nhận lai đi hai chiều
Vốn lòng mẹ quá thương yêu
Con ơi, sức khoẻ có chiều ai đâu?
Đêm nào cũng nhức, cũng đau
Con nằm chả được bao lâu, sáng rồi
Định gàn nhưng lại đành thôi
Những khi con chỉnh tề rồi còn đâu
Lâm đành thú nhận: rất đau
Nhất là thời tiết hôm nao khác thường
Con đau tận tuỷ, tận xương
Nhưng ngồi nhìn bốn bức tường càng đau
Đêm nằm, nhắm mắt được đâu
Lại như bà ngoại: chỉ cầu sáng ra
Nếu như mẹ bắt ở nhà
Càng buồn, càng nhức, càng là đau hơn
Gặp cô, gặp bạn ở trường
Tiếp thu dù ít nhưng lòng con vui…
Ôi! Con bé bỏng của tôi
Mai đây chắc mẹ được ngồi “xe con”
Lâm cười, nhớ lại cái hôm
Mẹ cho ra chợ được nom, được nhìn
Tắc xi bóng lộn, mẹ thèm
Lâm hồn nhiên đáp: Mẹ yên tâm nào
Con thề học giỏi, đỗ cao
Ô tô đón, thích nơi nào mẹ đi…

Buổi đầu học ngoại ngữ về
Vừa trông thấy mẹ Lâm khoe kịp liền:
Nay ngày sát hạch đầu tiên
Kiểm tra từng bạn ngồi nguyên tại bàn
Tròn vành, từng chữ rõ ràng
Phát âm chuẩn nhất theo thang điểm mười
Đến con thày bỗng nghẹn lời
Không điểm mười một để rồi tặng em
Khung rồi! Thầy chẳng thể thêm
Thôi vui lòng vậy, tặng em điểm mười
“Thần đồng” phù trợ thật rồi
Mẹ mừng hơn được vàng mười hàng cân!
Xưa ông bà ngoại khó khăn
Chị em bảy đứa, chạy ăn mệt rồi
Mẹ qua lớp bảy thì thôi
Đ• rằng thừa th•i chữ rồi còn chi?
Bắt đi làm để có nghề
Cho quen công việc, còn đi lấy chồng
Công nhân mỏ, làm lao công
Hết giao hộ lý, lại đồng thủ kho
Nay thì nuôi lợn cho to
Trông xe, bán quán: đủ no mọi nghề
Chỉ nhìn đọc chữ a bê
Biết gì ngờ kép, biết gì ngờ đơn

Bây giờ sướng nhất các con
Giá như ông ngoại mà còn thì vui
Hai ngoại ngữ, hai cuộc đời
Xưa kia từng được nghe lời của ông
Học thay cho mẹ, mẹ mừng
Tin là “Cành kiến” nở bừng hoa thơm.
*
* *
Bình thường như những bữa cơm
Như trong giấc ngủ chập chờn đ• quen
Ngày ngày vẫn chẳng thể quên
Lắng nghe tiếng nạng biết tin dữ lành
Sáng ra thu dọn gia đình
Lệnh hầu hạ bố chấp hành thật nghiêm
Bố đi lòng mẹ tạm yên
Như vừa qua khỏi một phen bệnh tình
Các con yên ổn học hành
Mấy ai như mẹ hết mình thương yêu
Bố hành cực khổ không kêu
Như “vệ binh” chỉ một điều dạ vâng
Ngay phần học tập của Lâm
Mỗi lần sợ sệt có phần giảm đi
Mỗi khi tiếng nạng bố về
Thì căn nhà lại khác chi căn hầm,

Con thành “Phỗng đá” lì lầm
Chỉ yên khi bố đ• nằm ngủ ngon!
Nhiều đêm hú vía, hoảng hồn
Cầm dao bố doạ lũ con đoạ đầy:
Mất chân, tao đ• có tay
Sẵn sàng chiến đấu, chúng mày chớ khinh!
Mẹ nghe theo ý bác Thanh
Trưởng ban phụ nữ chân tình rỉ tai:
Vợ chồng chỉ lúc thật vui
Chị em ta sẽ lựa lời… chắc hay…
Vâng… vâng, mẹ gật đầu ngay
Nhưng vì cái tội: bố say xỉn liền
Nghe rồi chốc nhớ, chốc quên
Chứng nào tật ấy khó nhìn được ra!
*
* *
Thương thay số phận đàn bà
Ra ngoài làm tướng về nhà làm quân
Chiều chồng để được yên thân
Dẫu mình chẳng nghĩ đến xuân là gì?
Lại mong “keo khác” bù trì
Hôm nay gắng chịu để vì ngày mai
Đứa thứ tư lại con trai
Linh ra đời, thấy tương lai vẹn toàn:

Khôi ngô, bụ bẫm, hiền ngoan
Bố Miền như thoả mơ màng bấy lâu
Đúng như mẹ nói ban đầu
Chứng nào, tật ấy bố đâu có chừa!
Khác xa tính nết thuở xưa
Của người mà mẹ đợi chờ gửi thân!
Bây giờ mìn cướp mất chân
Trong tim còn đạn, tâm thần yên sao?
Nhức đau chịu nổi cách nào?
Thử xem mình h•y đạp vào cái gai?
Lại ma men ám ảnh hoài
Nói rồi, chả biết nói ai, nói gì?
Ôi, lòng mẹ quá từ bi
Lâm càng lo lắng những gì ngày mai
Suy tư trong suốt đêm dài
Giở trang nhật ký ghi hoài, kẻo quên:
“Con thương đôi mắt mẹ hiền
Thương luôn cả nết buồn phiền, khổ đau
Trái tim con m•i hôm sau
Dõi chờ em bước, mẹ rầu ruột gan
Tuổi xuân mẹ sớm phai tàn
Vì bệnh tình bố, vì đàn con thơ!
Biển đời chồng chất âu lo
Nỗi đau của mẹ mịt mờ tháng năm

Mẹ ơi, con gắng học chăm
Xoá đi cay đắng bập dần đau thương
Mẹ luôn là một tấm gương
Soi cho con mọi chặng đường sớm hôm
Mai đây dù có lớn khôn
M•i còn nhỏ bé, mẹ ôm trong lòng”.
*
* *
Mang thai chín tháng mẹ mong
Tập đi, tập đứng rồi xong tập bò
Qua mười ba tháng cò dò
Linh đi từng bước, nỗi lo hết dần
Như anh Nam vẹn mọi phần
Thở phào nhẹ nhõm: trời gần không xa!
Cầu xin hồng phúc trong nhà
Cho người bị ng• có đà đứng lên
Nhẫn rồi, mẹ lại nhẫn thêm
Lại vâng theo lệnh bố Miền như xưa…
*
* *
Mở trong cuốn vở từng tờ
Điểm mười, điểm chín màu cờ, sắc hoa
Lâm càng thương mẹ thiết tha
Những đêm “sơ tán” cửa nhà mang sao?
Muỗi theo đế quốc nhao nhao
Thi nhau hút hết máu đào mẹ-con!
Và trong Lâm vẫn chờn vờn
Vết thương trong viện như còn chỉ khâu
Khâu tay, khâu cổ, khâu đầu
Toạc da, rỉ máu nhức đau chuyện thường
Nào anh để ng• chốc tường
Nào bạn đèo ng• trên đường triền miên
Nạng khèo bóng ng•, tất nhiên
Ra vào trong viện thường xuyên, vẫn là
Mẹ không giữ nổi ở nhà
Bởi Lâm một mực thiết tha, năn nì:
Thắp hương khấn ông ngoại đi
Còn con phải học, phải thi kịp người
Được bằng đại học mới thôi
Con làm giám đốc, con nuôi mẹ mà!
Lại nay dì Hảo đến nhà
Người em ruột mẹ, nói pha thêm vào
Mày sinh ra để ng• sao?
Thống kê các kiểu xem bao nhiêu rồi?
Từ khi đẻ cháu ra đời
Trời có xui đẻ ra người ng• đâu?
Biết Dì trêu Lâm ngẩng đầu
Tại vì chân cháu có đâu hả Dì?

Mượn chân người khác mà đi
Làm gì chẳng ng•, ng• thì đứng lên.
Nhìn Lâm vẫn cứ thản nhiên
Dù cơ thể chẳng lành nguyên chỗ nào
Chỉ còn đôi mắt nhắm vào,
Là chưa sẹo, vẫn như sao trên trời
Yêu Lâm, Dì lại mỉm cười
Phải xin Nhà nước kịp thời biểu dương.
Anh hùng hảo hán ai hơn?
Sầy da, rách thịt chẳng sờn, như không.
Vẫn đi, vẫn đến mọi vùng
Núi Yên Tử, hồ Yên Trung lạ gì?
Chùa giải oan Phật từ bi
Cả miền Uông Bí thiếu gì bước chân?
Lâm cười nhìn lại bản thân
Từ đôi ghế nhỏ thay chân hôm nào
Đến đôi nạng gỗ cao cao
Bắt đôi chân giả phải theo ý mình
Mỗi lần thay nạng tập tành
Dăm ba lần ng• đ• thành thói quen
Ng• rồi, ng• nữa, đứng lên
Đau thì đau m•i triền miên sợ gì
Lò dò tập tễnh cứ đi
Câu thơ Bác dạy dễ gì Lâm quên:

“Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên”
Nhìn Lâm ai cũng phải khen
Khách gửi xe đ• kêu lên ngại ngần
Ô kìa, thằng bé khổ thân
Mà sao cứ tập nhiều lần chẳng thôi
Tai nghe Lâm vẫn cứ cười
Thấy mình vẫn cứ yêu đời, yêu xuân
Nhưng nghe lặp lại nhiều lần
Có phần thương hại, có phần coi khinh
Khiến Lâm chột dạ bất bình
Cháu đâu có khổ, tập tành là vui
Xem ra chỉ chú khổ thôi
Nhát không dám tập như người ta đâu
Lại còn bọn trẻ lau nhau
Chúng thua Lâm đ• bấy lâu, còn gì?
Nào đánh đáo, nào chơi bi
Cờ vua, cờ tướng, kiểu gì cũng thua
Hôm nay chúng thách chạy đua
Bởi vì cay cú giở trò thị oai
Bực rồi, Lâm vẫn cười hoài
Teo chân không sợ, sợ ai rỗng đầu

Chúng mày có giỏi nhận mau
Cổ kim sử sách thi nhau văn bài
Ngao ngao tụi nó trổ tài
Đứa nào chịu học miệt mài như Lâm
Cao chừng bảy tám mươi phân
Nặng hơn một yến, có cần to đâu
Bao pho cổ tích thuộc lầu
Báo xem, sách đọc nông sâu rạch ròi.
Trong khi chúng chỉ đua đòi
Nhác làm, lười học, chơi bời mải mê
Đầu hay củ chuối khác chi
“Tác hay là tộ” có gì là hơn?
Cuối cùng chúng phải suy tôn
“Thiên thần hộ mệnh” chẳng còn mè nheo…
Lâm thường giúp đỡ người nghèo
Bởi nghe nhiều chuyện, xem nhiều trong phim.
Có điều đâu dễ l•ng quên
“Phúc đức tại mẫu” hiển nhiên đ• nhiều.
Giá như bố cũng thương yêu
Thì Lâm còn học được nhiều điều hay.
Tiếc vì ông đ• không may
“Cháy thành nên để vạ lây” gia đình?
Lại vì mấy đứa dám khinh
Coi như là kẻ tội tình, nạn nhân

Nên Lâm càng phải ẩn thân
Vùi đầu vào sách, chuyên cần tư duy.
Biết bao nhiêu chuyện đ• ghi
Lâm đều tích tụ chi li trong đầu.
Rõ ràng từ trước đến sau
Thiện đều đ• thắng, ác đâu có bền!
Chính nghĩa sẽ thắng hung tàn
Tật nguyền không sợ, nghèo nàn khỏi lo.
Trước sau cũng được bù trừ
Dù vướng tai nạn, ắt cho phúc lành
Nên Lâm đ• tự ghép mình
Vào trong khẩu hiệu, đinh ninh duy trì
“ốm không nghỉ, đau vẫn đi
Tức không kêu, trêu không nản”
kiên trì vượt qua
Phải nào mẹo mực gần xa
Cũng là bí quyết, cũng là tư duy.
“Bám đường mà tiến, mà đi
Dẫu chân nước đọng, đầu thì nắng soi
Trước mặt gai góc bời bời
Sau lưng vắng lặng là đồi đất hoang”
Nhiều người rẽ ngược, quay ngang
ắt vòng Nguyệt quế dễ dàng về tay
Những mong mẹ hết đắng cay
Hết cơn bĩ cực tới ngày thái lai
Nên Lâm dồn sức dẻo dai
Suốt thời gian học mười hai năm liền
Chỉ trừ bệnh tật nặng thêm
Phải vào bệnh viện nằm yên mấy ngày,
Thì đành xa bạn, xa thày
Ngoài ra, Lâm vẫn loay hoay năn nì
B•o dông, cò chết xá chi
Miễn là anh Hải đèo đi đến trường
Nếu như đường xá lầy trơn
Hải không lai, bạn cùng trường ngại đi…
Mẹ sang nhờ Cậu, mượn Dì
áo tơi, nón lá thẩy vì cháu Lâm…
Mặc cho bố vẫn chiêu đăm
Chìm trong bể rượu tháng năm mặc đời
Vợ con sợ mặt, khiếp lời
Ông càng cáu kỉnh như người cô đơn!
Mỗi khi b•o giật, sóng cồn
“Mẹ gà” xoè cánh ấp con trong lòng
Ông càng nổi giận, nổi khùng
Nhà càng lâm cảnh bần cùng tối tăm
Xoa đầu, chải tóc cho Lâm
Mẹ con tâm sự lầm rầm trong đêm:
Con ơi! Nhà cửa chẳng yên
Mẹ càng chịu đựng, càng thêm tội tình

Mẹ quen cơ cực đ• đành
Anh em con việc học hành càng lo.
áo quần bố chẳng cho mua
Nhìn con vá víu mẹ ngơ ngẩn lòng
Cửa nhà dột nát tứ tung
Bao lần sắm sửa phá bung bấy lần.
Giờ này mẹ định ly thân
Năm mẹ con sống đỡ phần phiêu lưu.
Bố con lương lậu tiền nhiều
Rượu hàng, cơm quán chi tiêu tha hồ
Các con được sống tự do
Học hành vui vẻ khỏi lo nửa vời?
Lâm nghe hiểu rõ từng lời
Mẹ ơi, như thế không người cản ngăn
Mà rồi bố tự lập thân
Hoạ may bố có hiểu dần ra cho
Ngày ngày mẹ cũng đỡ lo
Dù cho bữa đói, bữa no khỏi buồn
Nghe qua giấc ngủ chập chờn
Bố liền vùng dậy luôn mồm hò la
Chúng mày định chống ông à?
To gan, lớn mật phải là chặt chân
Để cho bọn chúng biết thân
Thế nào là kẻ mất chân, bể đầu!

Dế mèn rên rỉ canh thâu
Đồng hồ tích tắc điểm mau từng giờ
Giật mình mẹ tỉnh giấc mơ
Càng nghe quát tháo, càng lo hết hồn
Chỉ lo bố chặt chân con
Trong cơn mê muội đâu còn so đo?
Lời ông ngoại bảo đừng lo
Hổ kia dữ, chẳng bao giờ thịt con!
Nghe lời con nhỏ nỉ non
Nhưng lòng của mẹ vẫn còn quá lo.
Bỗng như lửa bốc trong lò
Ông càng hung h•n khác xưa nhiều lần
Cây bàng chặt phá rấp sân
Không cho khách đến khi cần gửi xe.
Tìm tòi táp vé giấu đi
Vòi bơm tháo bỏ lấy gì bán xăng?
Nước này là hết nói năng
“Miệng ăn núi lở” biết rằng ai thương?
Rõ là tuyệt kế vô lương
Rào sân đuổi khách hết phương lam làm.
Chỉ còn trông có anh Nam
Mẹ thường tin cậy lo toan lúc này…
Vội vàng Năm chạy ra ngay
Bố ơi không được quấy rầy mẹ con

Tiện tay bế bố vào luôn
Say rồi, xin h•y lên gường ngủ mau
Có ai kịp bảo gì nhau
Người nào việc ấy trước sau vội vàng
Lại đón khách, lại bán hàng
Bữa cơm, bữa cháo cũng tàm tạm no.
*
* *
Bố Miền tính nết khác xưa
Ngơ ngơ như vẻ rầy vò trong tâm
Đêm đêm trằn trọc khó nằm
“Mắt như thương giấu” tủi thầm, lệ vương!
Ngại ngùng nhìn vợ, nhìn con
Cũng như những chỗ đang còn tan hoang
Do ông phá phách phũ phàng
Chắc nay nhìn lại ông càng thấy đau.
Mười lăm năm bấy nhiêu lâu
Ông chìm trong cái biển sâu: Bệnh tình
Cồn- men góp sức hoành hành
Còn gì thể xác, tâm tình của ông!
Mỗi lần tỉnh dậy ngắm trông
Hẳn ông càng thấy lửa lòng bốc cao
Và rồi trong giấc chiêm bao
Đ• như thấy sổ Thiên tào, có tên.

*
* *
Sáng ra, cây vắng tiếng chim
Nhà nay cũng thấy im lìm khác xưa
Cũng như linh tính bất ngờ
Lòng Lâm bỗng thấy sững sờ nhớ ai!
Sao nay bố chẳng ra ngoài
Trên giường vẫn cứ nằm dài chơ chơ
Mẹ con vừa sợ, vừa lo
Dễ gì tiếp cận, đắn đo dữ lành?
Trong nhà duy một em Linh
Bố con nhiều lúc tâm tình đôi câu.
Con vào xem bố ốm đau
ăn gì mẹ nấu, mẹ hầu, nghe con?
Linh vào vội chạy ra luôn
Gọi hoài trong giọng đượm buồn, mẹ ơi!
Bố chỉ muốn ăn cháo thôi
Ngon lành mẹ nấu, kịp thời mang lên
Bố ăn, có mẹ ngồi bên
Cũng là cái bữa đầu tiên lạ kỳ
Kể từ Điều dưỡng trở về
Bệnh tình hành hạ, rượu chè liên miên
Hôm nay mẹ được bố khen
Bà ơi ngon quá, còn, đem ra ngoài.
Ông buông theo tiếng thở dài
Và rồi, giấc ngủ ngon hoài quá trưa
Buổi chiều, Linh chạy gọi to
Mẹ ơi, Bố bảo bây giờ ăn cơm
Bà phân công cho các con
Đứa nào việc ấy buổi hôm phải làm
Coi xe: Anh Hải, anh Nam
Em Linh bên bố xem đang cần gì?
Mẹ ra chợ, chả mấy khi
Mua vài xâu cá đem về nấu riêu
Cùng ăn tươi cái bữa chiều
Gia đình yên tĩnh là điều hiếm hoi!
Đứng bên Lâm vội thêm lời
Giá như bố ốm hoặc ngồi chơi đâu
Để rồi có mẹ con hầu
Gia đình đâu chịu nỗi đau thế này?
Bạn bè đồng ngũ vùng đây
Họ luôn luôn bảo bố nay thiệt thòi
Đôi chân mất một chiếc rồi
Tám phần sức khoẻ phục hồi được đâu.
Mẹ hầu hạ bấy nhiêu lâu
Hỏi người phục vụ ai đâu sánh tày
Và ngay cái bữa chiều nay
Tưởng như mùi rượu nồng say khác thường.

Mẹ in đầy một tô cơm
Bát canh riêu cá toả thơm ngọt ngào
Cu Linh ngoan ngo•n bê vào
Chưa đầy một phút đ• nhao ra liền
Bát canh trao đổ xuống nền
Linh càng hoảng hốt mắt nhìn, lệ rơi
Cả nhà ngao ngán, buông lơi
Mâm cơm vừa sắp, mới ngồi chưa ăn…
Một lời chẳng được chối trăng…
Mắt ông nhắm nghiễn nằm lăn trên gường
Mẹ nhìn bối rối đau thương
Đâu ngờ cái cảnh đoạn trường sớm ghê
Bảo Nam gập gội thuê xe
Cho ông đi viện, việc nguy cấp rồi
Chưa đầy năm phút tới nơi
Viện ghi bệnh án mấy lời vu vơ
Bệnh tình không rõ lý do
Cũng chưa gặp thuốc, cũng chưa gặp thày!
*
* *
Lâm còn nhớ m•i tới nay
Mùa thu chín sáu (1996) lịch này còn ghi
Chiều ngày Quốc khánh Ông đi
“Cũng như dân phố” đưa về nghĩa trang.

Từ nay mẹ lại lo toan
Đôi vai gầy đổ muôn vàn mồ hôi
Em Linh tám tuổi nhỏ nhoi
Lâm mười bốn tuổi mới ngồi cấp ba
Hải mười bảy tuổi vẫn là
Anh Nam mười chín đang đà lớn khôn
Cảnh tình bần bạc, neo đơn
Mồ côi cha lại khổ hơn nhiều lần
Sơn Lâm thương mẹ nợ nần
Cầu mong “Có phúc, có phần” mai đây…
V
* *
Bàn thờ thoang thoảng hương bay
Nhìn lên tấm ảnh tràn đầy nhớ thương
Thiếu đi một cội “Thung đường”
Trơ lơ khoảng trống giữa vườn cây non
Mẹ ngồi ôm bốn đứa con
Mỗi lời thêm mỗi héo hon trong lòng:
Bố mười bảy tuổi xung phong
“Xẻ Trường Sơn” trấn giữ vùng biên cương
Mười một năm khắp chiến trường
Một chân bỏ lại trên đường hành quân
Sức còn mười chín phần trăm
Tật nguyền anh Hải, em Lâm gánh rồi!

Mà nay bố quá thiệt thòi
Mất đi, nằm với những người thường dân
Bấy nay mẹ vẫn băn khoăn
Bố qua đời sớm phải chăng bệnh thường?
Mà do tái phát vết thương
Do là chất độc chiến trường: Da cam!
Phải bằng xin chuyển nghĩa trang
Về đài liệt sỹ, bảng vàng ghi công
May ra Bố có yên lòng
Đứng trong đội ngũ anh hùng ngàn năm?
Càng nghe càng động lòng Lâm
Càng thương xót Bố những năm qua rồi!
Ông luôn ân hận trong người
Tự xa rời mẹ, xa rời các con!
Giá như Lâm đ• lớn khôn
Biết tìm lẽ thiệt, điều hơn phân trần
Bốn anh em chẳng ngại ngần
Vẫn đừng khiếp sợ, vẫn gần bên ông
Đem lòng thương hại, cảm thông
Đều làm như Mẹ, chắc ông mủi lòng.
Biết đâu có thể hoà đồng
Để tình phụ tử mặn nồng sẻ chia…
Nào ngờ ông sớm ra đi
Tình thương còn biết nghĩ gì phận con?

Bố xưa bổn phận làm tròn
Huân, Huy chương nét chữ son sáng ngời
Vết thương được chứng nhận rồi
“Chất da cam” vẫn trong người hai con
Trọn đời vì nước, vì non
Nên ông phải để tiếng thơm sau này…
Kể chi bao tháng, bao ngày
Lâm theo mẹ bế trên tay đi cùng
Đến các ban, tới các phòng
Vào cơ quan “Bộ” trong lòng thủ đô…
Mang theo đầy đủ hồ sơ
Huân, huy chương với giấy tờ chứng thương
“Da cam” chất độc chiến trường
Con là nhân chứng hiện đương thử thời
Hải nay ngơ ngác rõ rồi
Lâm mười bảy tuổi, nặng mười bảy cân
Lo•ng xương, chân khuỵu trong quần
Nhìn Lâm ai cũng động thân, trạnh lòng
Muốn rằng giải quyết cho xong
Xứng là “Tổ quốc ghi công” còn gì?
Khốn vì mấy cái chữ phê
“Chết ngoài bệnh viện” lấy gì chứng minh
“Thiên tào chua tử, chua sinh”
“Người trần mắt thịt” chỉ đành chịu sao?

Thế là hy vọng khát khao
Chỉ vì bốn chữ “công lao d• tràng”!
Mỗi lần qua lại nghĩa trang
Nghĩ về ông, thật rõ ràng: hy sinh
Giấy tờ, nhân chứng rành rành
Đ• đi phải đến, ai đành cản ngăn!
Phải đòi được lẽ công bằng
Để người ở chốn vĩnh hằng ngủ ngon
Thế là mẹ lại bồng con
Công lao, tiền bạc vẫn còn cứ đi
Về phòng, lên bộ kể chi
Tin vì công lý, tin vì công tâm…
Nam đi Đại học xa xăm
Mẹ đi, đ• có Sơn Lâm đi cùng…
“Cóc kêu may thấu Cửu trùng”
Người ngay, việc thật ước mong sẽ thành.
*
* *
Ơi! Mùa hoa phượng đến nhanh
Cổng trường Đại học rành rành mở ra
Hôm nay bác bảo vệ già
Nhìn qua “Mục kỉnh” thấy là hỏi ngay:
Sao cho em bé vào đây
Trường thi đâu phải nơi này sân chơi?

Anh Nam vội v• trả lời:
Dạ, không, em cháu là người đi thi…
Lắc đầu, vẻ bác lạ kỳ
Mười bảy tuổi, bé ty ty thế này?
Bác càng thắc mắc, nhìn hoài
Không tin vào mắt, vào tai của mình
Hay “thiên thần” mới giáng sinh
Hỏi Nam, nói thật hay anh nói đùa?
Nam liền lễ phép xin thưa:
Và cùng toàn bộ giấy tờ đưa ra
Khai sinh, học bạ cấp ba
Thẻ học sinh nữa, đúng là như in
Thật rồi, mà vẫn ngạc nhiên
ảnh đây, khớp với họ tên đây rồi…
Lạ lùng nhưng… cháu vào thôi
Bác như chưa thấy trong đời thí sinh?
Rộn ràng “Nữ tú, Nam thanh”
Còn đông hơn khách bộ hành hội xuân
Ai cao khoảng tám mươi phân
Trong đoàn sĩ tử, giai nhân khoá này
Mà anh đang bế trên tay
Qua ngàn con mắt ban ngày tưởng mơ?
Sáng nay vừa mới bảy giờ
Quanh người những tưởng lửa lò bốc ra.

Sân trường ánh nắng chói loà
Phòng thi lặng lẽ ngâm nga đầu bài
Lâm lọt thỏm giữa bàn dài
Đầu nhỉnh hơn chỉ độ vài ba phân…
Vẫn trong dáng vẻ bần thần
Lau mồ hôi trán, trầm ngâm nghĩ bài
Như ai nhắc nhở bên ngoài:
Kỳ thi quyết định cuộc đời của Lâm…
Đ• qua ngần ấy tháng năm
Cả nhà tận lực, tận tâm thế rồi
Hai anh vất vả một thời
Mẹ bao nước mắt, mồ hôi nhọc nhằn
Lại còn cả máu của Lâm
Bao lần bị ng•, bấy lần bị khâu.
Công trình đèn sách bấy lâu
Lẽ nào đành để “qua cầu gió bay”
Như chiêm bao giữa ban ngày
Và bao cái nóng đ• bay bao giờ?
Hình cha khi tỏ, khi mờ
Trên đầu ngòi bút, lặng chờ báo tin…
Trống trường hối hả vang lên
Lâm như bừng tỉnh giở xem lại bài…
Anh Nam đứng đợi bên ngoài
Cổng trường vừa mở chạy hoài vào ngay

Nhìn em vội bế lên tay
Hỏi luôn, bài vở hôm nay thế nào
Lâm cười, bẽn lẽn thì thào
Anh rằng: Tất cả trông vào ở em…
Tinh thần Lâm vẫn hồn nhiên
Nhưng trong linh cảm nhiều đêm bồi hồi
Anh Nam xưa đ• thế rồi
Học hành, thi cử một thời long đong
Chỉ vì bố cứ nổi khùng
Làm cho nhà cửa rối tung, rối mù
Khác đâu ăn trực, nằm nhờ
Hết lo roi vọt, lại lo lam làm
Nên từ học lực giỏi giang
Tâm tư bất ổn, khiếu năng giảm dần
Đ• rằng sa sút tinh thần
Còn đâu nghĩ tới đường gần, nẻo xa
Có bằng tốt nghiệp cấp ba
Dồi dào sức khoẻ nay là quân nhân
Còn may “có phúc, có phần”
Con đường Đại học lại gần với anh
Cử đi tại chức học hành
ở hiền, anh gặp phúc lành trời ban…
Nghĩ mình, lòng dạ ngổn ngang
Hoàn cảnh Lâm cũng trong hoàn cảnh Nam

Qua bao nhiêu trận phũ phàng
Nỗi lòng thương mẹ chói chang trong đầu
Lại còn nay nhức, mai đau
Bao lần vào viện, bấy lâu nghỉ hoài
Lại từ khi bố qua đời
Đi đòi chế độ cho “người có công”
Hết nhức xương, lại đau lòng
Đầu nào có thể tập trung văn bài
Khoa này khó tránh khỏi sai
May ra tám chín phần mười, chắc đâu?
Thua keo này, gắng keo sau
Chỉ lo nỗi mẹ bấy lâu mong hoài!
Con đường đi tới tương lai
Với Lâm: Công mẹ “không hai” còn gì?
Thời gian hàng tháng trôi đi
Chỉ nghe thấp thỏm bạn bè gần đây
Hỏi tin, xem “mạng” hàng ngày
Đ• nhiều giấy gọi trường này, nghề kia
Bỗng Lâm nhận chiếc phong bì
Mỏng như lá lúa, đáng gì một “gam”
Mà sao nặng đến phũ phàng
Tự nhiên như thấy đá phang trên đầu!
Gồng người chống nạng chạy mau
Ném mình nằm lịm hồi lâu giữa giường!

Thật là cú sốc khôn lường
Ai đem vật cản chắn đường công danh?
Nhớ câu “Hữu chí cánh thành”
ở đời mấy kẻ thành danh từ đầu?
Mấy người xấu bụng kháo nhau.
Thân hình như nó học đâu được mà!
Có người dè bỉu, dèm pha:
Ôm bằng tốt nghiệp để mà làm chi?
Biết bao điều bấc, tiếng chì
Chỉ là ghen ghét, nghĩ chi tình người?
Lại bà hàng xóm bán xôi
Rủ đi bán nước: cháu ơi theo bà
Ngày vài ba chục tiêu pha
Cũng là cái bụng thật thà nói ngay…
Lâm càng thêm nỗi chua cay
Ai đem muối sát dạ này xót hơn?
Lời người xưa nói đang còn
Trong đêm như thấy nét son sáng bừng:
“Đ• trót sinh ra trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông”
Sớm mai chợt tỉnh giấc nồng
Lâm liền gọi mẹ, ngại ngùng, tỉ tê:
Con lên Hà Nội ôn thi
Mẹ nhờ điện thoại gọi đi ngay mà…

Trọ thôi, đường đất quá xa
Bảo bạn Trung h•y thuê nhà hộ con…
Nghe mà mẹ thấy bồn chồn
Tưởng như vòng vọng tiếng ồn đâu xa
Bởi gần vài chục năm qua
Lâm chưa hề biết đi xa một ngày
Vẫn còn bồng bế trên tay
Mọi sinh hoạt vẫn bấy nay hầu lềnh!
Thương Lâm mẹ hỏi thực tình:
Con lên Hà Nội một mình được sao?
Như thơ con viết hôm nào:
“Dù con khôn lớn đến bao nhiêu rồi
Vẫn là đứa trẻ nhỏ nhoi
Trong vòng tay mẹ suốt đời” đấy a?
Anh Nam nhiệm vụ xa nhà
út eo, bé bỏng vẫn là em Linh
Hải thì vẫn bệnh động kinh
Trở trời, trái gió, một mình ai coi?
Mẹ không thể xẻ làm đôi
Nửa lên Hà Nội, nửa nơi quê nhà!
Lâm rằng: Con lớn rồi mà
Tuy chưa hề được đi xa bao giờ
Mọi phần mẹ khỏi cần lo
Miễn sao ở trọ gần lò luyện thi…

Nhờ mua cơm quán lo gì
Hoặc mì tôm, mẹ mua đi, để dành…
Con ăn là để học hành
Phải đâu sống để vùi mình vào ăn?
Dù cho thương hại, ngại ngần
Nhưng Lâm quyết vượt mọi phần lao lung!
Thôi thì trước mắt nhờ Trung
Một người bạn đ• hết lòng vì Lâm…
Dẫu đường tuy chẳng xa xăm
Ngày ngày bạn phải đèo Lâm đi về
Nên dù thiếu thốn mọi bề
Trong nhà duy nhất chiếc xe đạp Tầu
Mẹ con đi bộ ngại đâu
Miễn là đáp ứng nhu cầu của Lâm
Trung-Long-Thái bấy nhiêu năm
Từ cấp hai vẫn đèo Lâm chẳng nề
Thay nhau đèo đẵng đi về
Khi thì đi học, lúc thì đi chơi…
Nhiều phen khóc đứng, khói ngồi
Vì đèo Lâm ng•, ng• rơi vỡ đầu!
Đem vào bệnh viện nhờ khâu
Khâu vài chục mũi Lâm đâu sợ gì
Khá khen bốn đứa bạn bè
Khác gì ruột thịt, khác gì chân tay

Lần này các bạn buồn thay
Học trường cao đẳng ở ngay gần nhà
Riêng Lâm còn phải đi xa
ít tiền thuê tạm căn nhà tí teo
Mẹ nhờ một bạn đi theo
Ai ngờ bạn cứ sớm chiều dong chơi
Căn phòng hẻo lánh nhỏ nhoi
Mình Lâm cặm cụi gồng người sở xoay
Bạn bè xa đ• buồn thay
Lần đầu thiếu vắng vòng tay mẹ Hiền
Nhiều đêm trăn trở, buồn phiền
Chẳng thà nghe mẹ: ôn thêm tại nhà…
Nhưng rồi lại nghĩ gần xa
Muốn qua bể khổ, phải là gian nan
Lấy dao khắc hẳn vào bàn
Ngày ngày nhẩm lại mấy hàng tiếng anh
Để mình tự nhắc nhủ mình
Nhớ câu “Hữu chí cánh thành” từ xưa.
*
* *
Bỗng Lâm nhận được lá thư
Của một cô giáo thủ đô gửi về
Cô là giám thị coi thi:
Tôn Thị Thu Nguyệt, chưa hề Lâm quen?
Lá thư xiết đỗi ngạc nhiên
Khác đâu trong chuyện thần tiên thuở nào
Như đang nắng hạn khát khao
Đương nhiên gặp được mưa rào, vui thay
Văn vần tạm dịch sau đây
Sơ qua lời bức thư này đ• ghi:
“Cô là cô giáo coi thi
Của phòng Tám sáu (86) chắc gì Lâm quên
Từ khi vừa nhận ra em
Cô càng cảm động, càng thêm mủi lòng!
Càng thêm khâm phục vô cùng
Với bao nghị lực không ngừng vươn lên
Và rồi định gặp lại em
Để cùng thấu tỏ cảnh riêng gia đình?
Bởi vì có một học sinh
Bỏ ra ngoài, chẳng hoàn thành bài thi
Tìm xong, đến lúc quay về
Thì anh đ• bế Lâm đi mất rồi
Cô đành tả dáng, tả người
Nhờ cô giáo khác tìm tòi hộ xem
Bỗng ông bảo vệ đưa tin
Chính ông đ• thấy anh em ra về
Cô đành quay lại phòng thi
Lục hồ sơ để biết về quê Lâm

Thấy rằng đ• có quyết tâm
Cô mong giúp đỡ để Lâm học hành
Giáo khoa cùng sách tiếng anh
Cô lo đầy đủ để dành cho em…
Còn gì những khó khăn riêng
Đừng câu nệ, gửi thư liền cho cô…”
Đọc đi, đọc lại lá thư
Lâm càng thương mẹ cần cù bấy nay
Chỉ riêng ôn tập đợt này
Mẹ lo tích cóp đêm ngày oằn lưng!
ít đâu, hàng chục triệu đồng
Với nhà khá giả đáng chừng bao nhiêu?
Nhưng Lâm hoàn cảnh quá nghèo
Từ đồng tiền lẻ, mẹ đều bớt chi!
Mất xe đạp lại mua xe
Gánh bao công nợ nặng nề trên vai
Để Lâm dám vượt đường dài
Mẹ là người mẹ mấy ai sánh bì?
Lâm như được Bụt phù trì
Tiếp cho nước ngọt đang khi đất cằn!
Nguyệt: có nghĩa là mặt trăng
Hay cô là một chi Hằng chở che
Bao năm khổ ải trăm bề
Đắm mình trong sách, tràn trề niềm tin
Đọc bao cổ tích thần tiên
Hôm nay “báo ứng” hiển nhiên tỏ tường.
Lần này khác mọi ngày thường
Lâm lên Hà Nội đến trường gặp cô,
Cám ơn người gửi lá thư,
Lâm coi cô giáo cũng như mẹ Hiền.
Ngờ đâu ngay phút đầu tiên
Cô như đ• thấy mọi niềm khó khăn
Đ• cho ngay cả bạn Tuân
ở cùng ôn luyện giúp Lâm hằng ngày
Đĩa, băng, cát xét cho ngay
Giáo khoa, từ điển đủ đầy với Lâm
Nào xe đạp, nào xe lăn
Tiền trọ mỗi tháng: hai trăm ngàn đồng…
Lần đầu từ buổi tay không
Nay Lâm lại sống trong vòng tay cô
Từ Quảng Ninh đến Thủ đô
Cuộc đời trăm ước, ngàn mơ dễ gì?…
*
* *
Yên tâm, Lâm gửi thư về
Lá thư gửi mẹ còn gì vui hơn?
Hồ sơ trúng tuyển của con
Mực đen, giấy trắng, dấu son chói ngời

Sinh viên năm thứ nhất rồi
Hai trường Đại học đồng thời báo danh
Khoa tiếng Nhật, khoa tiếng anh
Giá thêm nửa điểm sẽ thành thủ khoa.
Nếu so thuở trước: ông cha
Mới là Bảng Nh•n, chưa là trạng nguyên
Xin dâng lên bố thiêng liêng
Và xin đáp nghĩa mẹ Hiền của con…
Nguyện rằng sẽ cố gắng hơn
Hai trường Đại học sắt son dùi mài
Mỗi ngày làm việc bằng hai
Được ông ngoại dạy chẳng sai một lời
Mỗi ngoại ngữ một cuộc đời
Bù cho anh Hải thiệt thòi bấy nay
Bù cho mẹ thuở đắng cay
Con xin học để mai ngày đền ơn…
*
* *
Nguyễn Sơn Lâm: chú hổ con
Chất “da cam” nhiễm từ còn trong thai
Giảng đường Đại học đua tài
Tiếng anh, tiếng Nhật đỗ hai trường liền
Nhiều tờ báo đ• đưa tin
Chẳng bao lâu đ• loan truyền xa xôi!
Đ• nhiều bạn đọc các nơi
Nhất là trang lứa cùng thời xuân xanh
Nhiều thư tâm huyết, chân thành
Gửi về bằng cả tâm tình yêu thương
Cảm thông, ca ngợi lập trường
Tinh thần, nghị lực phi thường của Lâm
Vượt qua hoàn cảnh tối tăm
Vượt qua tật bệnh tháng năm rày vò
Vươn lên, vươn đến không ngờ
Dẫu bao “gai sọng, bù dò” bám theo!
Tuy xa người mẹ kính yêu:
Lâm đ• nhận được bao nhiêu tấm lòng
Tấm lòng rộng đến mênh mông
Đón Lâm bằng sự cảm thông tận tình.
Như bác Côi, như bác Thành
Thấy Lâm bất hạnh chẳng đành bỏ qua
Đón Lâm về ở tại nhà
Để Huy: con Bác tiện mà chăm nom
Lo Lâm từ giấc ngủ ngon
Đến ăn cải thiện bữa cơm cuối tuần
Khiến Lâm xúc động, ngại ngần:
Bác cho cháu được nương thân may rồi
Rằng: đừng nghĩ thế cháu ơi
Ngay khi lam lũ cái thời trẻ trung

Luôn luôn hai bác nhủ lòng:
Giàu tình, giàu đức mới mong vững vàng!
Hay như bác Vị, bác Mang
Vì Lâm tất cả, sẵn sàng sẻ chia
Ngày ngày hai lượt đi về
Tuân: con trai bác đèo xe đến trường…
Cho dù mái tóc pha sương
Với Lâm, bác tỏ tình thương dạt dào
Tìm vào nhà trọ xem sao
Những khi giá rét: gió gào, mưa bay
Thương Lâm, bác sắm đủ đầy:
Giường cao, chăn ấm, đệm dày, gối êm
Dù Lâm tay yếu, chân mềm
Mùa đông thoải mái ngủ yên đêm dài!
Gian lao mẹ ước mơ hoài
Trời thương, gặp những “Thần tài” giúp Lâm
Những người phúc hậu, từ tâm
Cưu mang, chăm sóc mấy năm học này
Từ hôm Tuân chẳng ở đây
Mẹ cho Linh đến ngày ngày giúp anh
Nay thêm bạn Cát hiền lành
ở cùng Lâm lại nhiệt tình yêu thương
Ngày ngày đèo đến giảng đường
Giúp dùm mọi việc đời thường, tận tâm

Tính tình Cát giống hệt Lâm:
Lầm lì, ít nói chỉ chăm văn bài
Không ỉ lại, chẳng đua đòi
Ham mê khoa học, trọng người tài ba
Chỉ lo học rộng, hiểu xa
Chân trời mới thích bôn ba thăm dò
Đứng trên vai người khổng lồ
Vòng quanh khám phá bến bờ Đại dương…
*
* *
Trên đường gai góc, nắng sương
Càng nuôi ý chí kiên cường của Lâm
Càng thêm nhiều bậc hảo tâm
Những mong Lâm bước lên tầm cao hơn…
Một Việt Kiều ở Luân Đôn
Bà Phạm Bích Huệ mến thương hết lòng
Nhờ anh Việt ở Hải Phòng
Đến trao tặng ba trăm đồng “bảng anh”!
Xa xôi náo nức tiếng tăm
H•ng Sam Sung tặng mười lăm triệu đồng!
Xem màn ảnh thấy trạnh lòng
“Người xây tổ ấm” chiếu trong chương trình
Mẹ con Lâm thật tội tình
Bác Đinh Trung Đỉnh thấy mình khó quên
Giúp mỗi tháng hai trăm nghìn
Để Lâm học tập có tiền chi tiêu…
Và Lâm nhận được rất nhiều
Bao nhiêu thư gửi, bấy nhiêu tấm lòng
Lá nào Lâm cũng đọc xong
Có khi đọc suốt đêm dòng chưa thôi
Đọc xong lại viết trả lời
Coi là hạnh phúc khi ngồi viết thư!
Lần này Lâm quá suy tư
Nhận thư của Thái quê từ Hà Giang
Cũng cùng cảnh ngộ phũ phàng
Teo cơ: cái bệnh đang mang trong người!
Đến nay bảy tám năm trời
Suốt ngày vò võ chỉ ngồi than thân!
Cả nhà tám chín miệng ăn
Chỉ hai bố mẹ xoay trần đồng nương
Thẩy đều bệnh tật đáng thương
So nhà Lâm, họ khổ hơn nhiều lần!
Xem thư không thể lần chần
Tỉnh vừa báo, tặng Lâm phần xe lăn
Nhưng nay bạn quá khó khăn
Những điều mong đợi chỉ bằng trong mơ
Lâm liền gửi mẹ lá thư
Xin rằng vì bạn cũng như vì mình…

Mẹ tìm đến Sở Thương binh
Lâm thương người khác mẹ đành phải lo
Lấy xe lăn, thuê ô tô
Chuyển cho Lâm, lại còn cho thêm tiền
Nhịn ăn sáng ba tháng liền
Để Lâm giúp bạn tật nguyền khổ hơn!
Lâm càng thấu tỏ nguồn cơn
Càng yêu kính mẹ luôn luôn rộng lòng
Đường đi lên ngược chập trùng
Tàu và xe khách Lâm không thể ngồi
Cũng đành tốn kém vậy thôi
Tiêu pha rè sẻn để rồi ra đi
Nhờ người thuê chiếc Ta-xi
Lên thăm hoàn cảnh bạn bè Hà Giang…
*
* *
Trong nhà, Thái rất ngỡ ngàng
Tiếng còi xe, tiếng râm ran nói cười
Tiếng xe lên dốc thật rồi
Thái không tin ở ngay đôi tai mình
Tưởng như ảo thuật tàng hình
Hay như ông bụt hành trình trong mơ
Sơn Lâm xuất hiện bất ngờ
Chiếc xe lăn mới lấy từ trong kho

Gia đình nghèo xác, nghèo xơ
Các em của Thái thẫn thờ đứng trông
Cái đài, cuốn sách cũng không
Khiến Lâm càng thấy trong lòng khó yên!
Lại cho thêm năm trăm nghìn
Dặn dò bạn Thái dành riêng mua đài
Để nghe tin tức hằng ngày
Biết rằng đất nước đổi thay muôn màu…
Nhà Lâm khá giả gì đâu
Mẹ lo bơ muối, cọng rau đủ đồng!
Anh lái xe cũng trạnh lòng
Không ngờ em, một người từng khó khăn
Con người chỉ bấy nhiêu cân
Hảo tâm nặng gấp trăm lần người Lâm
Thôi anh gửi lại một trăm
Kẻo mẹ em lại nhịn ăn mấy ngày!
Chia tay anh lái hôm nay
Nhớ lời ông ngoại dặn ngày còn thơ:
Hảo tâm chỉ thiếu không thừa.
Ai không có lúc phải nhờ mượn nhau
Mình nhờ người khác bấy lâu,
Phải mong sao có người sau nhờ mình.
Anh càng cảm phục thực tình
Tấm lòng nhân hậu gia đình của Lâm

Biết tu chữ thiện, chữ tâm
Sẽ qua hết mọi thăng trầm gian nan!…
*
* *
Hương trầm thoang thoảng nghĩa trang
Sang mùa Bạch tuyết hai ngàn linh hai (2002)
Trời quê lồng lộng trải dài
Thắm màu cờ đỏ ban mai rực hồng
Trên đài “Tổ quốc ghi công”
Những người chiến sỹ anh hùng vui thêm
Đón liệt sĩ Nguyễn Văn Miền
Về cùng an nghỉ thiên niên vĩnh hằng!
Đ• đem lại sự công bằng
Mà năm năm trước mẹ hằng băn khoăn
Cơ quan, đồng đội, nhân dân
Bà con khối phố quây quần chung quanh
Hương hoa thơm ngát lòng thành
Phút giây mặc niệm nghiêng mình tri ân!
Bâng khuâng trước đỉnh hương trầm
Miệng Lâm lẩm bẩm, tim Lâm bồi hồi
Bố ơi, con đ• hiểu rồi
Nỗi đau của bố suốt thời gian qua
Vì bom đạn chiến trường xa
Vì sinh hai chúng con ra tật nguyền

Đ• làm bố khổ, khổ thêm
Đau, phiền hai lẽ ngày đêm nặng nề
Bọn con nhỏ dại biết gì
Chỉ là khiếp sợ mấy khi dám ngồi?
Hôm nay bố vội đi rồi
Chúng con đành chịu thiệt thòi biết sao?
Con xin bố h•y tự hào
Bảng vàng ghi tạc công lao bố rồi
Trong lòng Tổ quốc đời đời
Ngàn thu tên tuổi rạng người sử xanh!
Con xin ra sức học hành
Để mong tắm mát vong linh của người!
Đáp đền công mẹ dạy nuôi
Và bù đắp những thiệt thòi bấy lâu
Một nhà như giải cơn sầu
Hữu nguyện tất ứng, hữu cầu tất linh
Trời đâu phụ kẻ hiền lành
Dẫu vương hoạ ấy, ắt dành phúc kia
Trời càng thương kẻ hàn vi
Hết cơn “bĩ cực”, tới kỳ “thái lai”
Thường “Hữu tật, tất hữu tài”
Cũng là “Tạo hoá an bài” đó thôi!
*
* *

Quảng Ninh phong cảnh tuyệt vời
Là nơi biển bạc, là nơi rừng vàng
Có người phụ nữ đảm đang
Từ trong “bể khổ” vững vàng đi lên
Sáng danh hai tiếng: Mẹ Hiền
Chịu rồi, chịu nữa, chịu thêm, chịu hoài
Kiếp này khổ hạnh mấy ai?
Vẫn vì con, vẫn miệt mài truân chuyên!
Đ• sinh đứa trẻ tật nguyền,
Vượt lên đau khổ luyện rèn tài năng.
Nay đang tung cánh chim bằng
Sinh viên xuất sắc từ năm học đầu
“Thiên thần hộ mệnh” bấy lâu
Là trang huyền thoại cùng nhau sưu tầm?
*
* *
Qua câu chuyện Nguyễn Sơn Lâm
Gọi là chắp nhặt mấy vần nôm na
Thứ cho: mắt cận, tuổi già
Những mong hậu thế đang đà chen vai
Nhớ câu “Khổ luyện thành tài”
Để đi tới đỉnh tương lai huy hoàng.

Mùa hoa phượng Mậu Tý (2008)
Bùi Thiện Toại

Related Blogs

Để lại cho chúng tôi một bình luận